Жақсыны жамандаса,
Аруағы асады;
Жаманды жамандаса,
Құты қашады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамды орынсыз жамандасаң, оның абыройы тіпті өсіп, ел ішіндегі беделі арта түседі; ал жаман адамды жамандасаң, оның беті қайтып, ырысы мен ырық-берекесі кетеді. Астарлы мағынасы — адамның шын қадірі сөзбен емес, ісімен өлшенеді. Жақсы кісі жаман сөзден құламайды, қайта сын оның мықтылығын танытады. Ал жаманның жамандығы өзіне де, сөзіне де сор болып тиеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аруақ» сөзі — рух, бедел, абырой, ел алдындағы салмақ дегенді білдіреді. «Асады» деуі жақсының қадірі төмендемей, керісінше биіктей түсетінін меңзейді. «Құты қашады» тіркесі жаман адамның берекесі, беделі, ішкі қуаты жоғалатынын аңғартады. Яғни халық жақсы мен жаманды бір ғана сөзбен-ақ айқын салыстырып отыр.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желідегі орынсыз сынға да сай келеді. Мысалы, елге пайдасы тиіп жүрген, адал еңбек етіп жүрген адамды негізсіз мінесе, көпшілік оның еңбегін одан әрі бағалай түседі. Ал өтірікпен, өсекпен біреуді қаралай берген адамның сөзі өз қадірін түсіріп, беделін жояды. Сондықтан бұл мақал сөзге абай болуға, адамды ісіне қарап бағалауға үйретеді.
Arýaǵy asady;
Jamandy jamandasa,
Quty qashady.