Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
793.4K
Қаралым
170
Орташа
Сұрыптау:
Оң қолың сол қолыңа арашашы болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өзіне-өзі қорған, тірек болуын меңзейді. Тура мағынасында оң қол сол қолға араша...
Адам жүрген жермен адам жүреді,
Біреу білмегенді біреу біледі.
Біреу білмегенді біреу біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірі мен тәжірибесі бір-бірімен тығыз байланысты екенін айтады. Бір адам жүрген,...
Жақсыға сөз ереді.
**Негізгі мағынасы** «Жақсыға сөз ереді» деген мақалдың тура мағынасы — жақсы, өнегелі, беделді адамның айтқан сөзі жұр...
Шынайы сезім шытынамайды.
**Негізгі мағынасы** Шынайы сезім — адамның жүрегінен шыққан адал ықылас, берік сүйіспеншілік, таза ниет. Мұндай сезім с...
Ай жарық, қоян арық.
**Негізгі мағынасы** «Ай жарық, қоян арық» деген мақал сырттай қарағанда түннің ай жарықты болғанын, қоянның азып-жүдеп...
Баталы құл арымас,
Батасыз құл жарымас.
Батасыз құл жарымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — батасы бар адам кемімейді, жолы ашық болады; ал батасыз, яғни ақ тіле...
Түн болма, күн бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түн сияқты қараңғы, салқын, ауыр күйде қалма, күн сияқты жарық, жылы,...
Адам болып туған соң,
Адам болып өлу ләзім.
Адам болып өлу ләзім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның дүниеге келуі жеткіліксіз екенін, өмір бойы адамдық қасиетті сақтап өту қажет еке...
Ақыл - жан қуаты.
**Негізгі мағынасы** Ақыл – адамның ішкі тірегі, ойлау қабілеті мен дұрыс шешімге бастайтын күш. Мақал тура мағынасында...
Жаманға жан жуымас,
Жалқауға мал жуымас.
Жалқауға мал жуымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, теріс пиғылды адамнан жұрттың қашық жүретінін білдіреді. «Жаманға жан жуым...
Тәні сұлу сұлу емес,
жаны сұлу - сұлу.
жаны сұлу - сұлу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы сұлулықтың ғана адамды көрікті етпейтінін айтады. Тәні сұлу, яғни келбеті әдемі ад...
Халық - қапысыз сыншы.
**Негізгі мағынасы** «Халық - қапысыз сыншы» деген сөз ел-жұрттың бағасы әрдайым әділ, байқампаз болатынын білдіреді. Т...
Сый - жеңгендікі, сөз - тергендікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сыйлық немесе құрметке лайық болған адам жеңіс пен мойындауға ие болад...
Ағаш тамырынан су ішер.
**Негізгі мағынасы** «Ағаш тамырынан су ішер» деген мақал адамның, қауымның немесе істің берік негізге сүйену керектігі...
Жаманмен егескенше, жақсымен кеңес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кіммен араласатынына мән беру керегін айтады. Жаман адаммен сөз таластырып, егеск...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.