Жақсымен сауда қылсаң, керіс болмас,
Жаманмен сауда қылсаң, тегіс болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адаммен қарым-қатынаста мінездің үлкен рөл атқаратынын айтады. Тура мағынасы бойынша, жақсы адаммен сауда жасасаң, ісің дауға айналмай, келісіммен бітеді; ал жаман мінезді адаммен сауда жасасаң, бір мәселе шықпай қоймайды. Астарлы мағынасы — кез келген ортада, әсіресе ақша мен есеп жүретін жерде, адамның адалдығы, сабыры, әділдігі шешуші мәнге ие. Жақсы адам уәдесіне берік болады, ал жаман адам сөзінен тайып, өкпе-реніш туғызады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "жақсы" мен "жаман" сөздері тек мінезді емес, сенімділік пен опасыздықты да білдіреді. "Сауда" — жай ғана тауар алмасу емес, адамаралық келісім, мәміле, серттің сынағы. "Керіс болмас" — жанжал шықпайды, дау тумайды деген ойды береді. "Тегіс болмас" — іс бүтінделмейді, арада кемшілік, кикілжің, әділетсіздік қалады деген астар бар.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақалды жұмыс, бизнес, тіпті күнделікті келісімдерде де қолдануға болады. Мысалы, сенімді әрі жауапты әріптеспен жоба істеу жеңіл, ал сөзінде тұрмайтын адаммен ортақ іс бастасаң, уақыт та, жүйке де кетеді. Сондықтан адам таңдауда мінезі мен адалдығына мән беру керек.
Jamanmen saýda qylsań, tegis bolmas.