Жақсы мақтанса, есебін табар,
Жаман мақтанса, қатынын сабар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мінезіндегі мақтаншақтықты салыстырып көрсетеді. Жақсы адам мақтанса, оны сөзін дәлелмен айтып, ісімен ұштастырады, яғни артық лепірмей, өз орнын біледі. Ал жаман адам мақтанса, бос кеуде болып, шындыққа сай келмейтін әрекетке барады. Мұндағы астарлы мағына — мақтанның өзі емес, оның қайдан шыққаны маңызды: білім, еңбек, абыройдан туған мақтан жарасымды, ал дарақылық пен менмендіктен туған мақтан зиян.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жақсы» мен «жаман» — екі түрлі мінездің бейнесі. «Есебін табар» деген тіркес парасатты адамның сөзін ретімен айтып, артыққа бармайтынын білдіреді. Ал «қатынын сабар» деген ауыр образ — жаман адамның мақтанышы ақылсыздыққа, ашуға, отбасы ішіндегі зорлыққа дейін апаратынын көрсетеді. Яғни сөздің соңы іс, ал іс адамның шын болмысын ашады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал әлеуметтік желіде өзін көп көрсетіп, шын еңбегін дәлелдемейтін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, біреу «мен бәрінен мықтымын» деп көп сөйлеп, бірақ жұмысын сапасыз істесе, жұрт оның бос мақтанын осы мақалмен түйіндейді. Ал нақты жетістікке жеткен адам тыныш қана еңбек етіп, нәтижесімен сөйлейді.
Jaman maqtansa, qatynyn sabar.