Жақсының жауы көп,
Жаманның дауы көп.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жақсылық жолында жүрген, елге пайдасы тиетін адамның көреалмаушылығы бар ортада жиі сынға ұшырайтынын білдіреді. Жақсы адамды біреулер қызғанады, жамандайды, себебі оның ісі көпшілікке ой салады. Ал жаман адамның дауы көп болуы — оның ісі дұрыс болмағандықтан, айналасында жанжал, өкпе, сөз, шағым көбейеді деген астар. Яғни жақсы адамға қарсы сөз көп айтылса да, оның бағасы төмендемейді; жаман адам өзі де, сөзі де тыныштық әкелмейді.
Образдар мен теңеулер
«Жақсының жауы көп» дегендегі жау — тек қылыш ұстап келген дұшпан емес, күндес, көреалмаушы, сырттай сынаушы адамдардың бейнесі. «Жаманның дауы көп» дегендегі дау — жанжал, айқай, келіспеушілік, соттасу сияқты берекесіз тірліктің белгісі. Мақал екі қарама-қарсы образ арқылы адамның мінезі мен ісінің салдарын көрсетеді: жақсылық — сынақпен, жамандық — шуымен көрінеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал адал еңбек етіп, ашық сөйлеп, қоғамға пайдалы бола жүріп, орынсыз сынға ұшырайтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір мұғалім оқушыларға көп көмек беріп, талап қойса, кейбіреулер оны қатал деп жамандауы мүмкін; ал шын мәнінде ол баланың болашағын ойлап жүр. Осы арқылы мақал адамға өсекке ермей, дұрыс істі жалғастыруды үйретеді.
Jamannyń daýy kóp.