Жақсының жолы жарық күн,
Жаманның жолы көмескі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жақсы адамның ісі мен өмір жолы айқын, өнегелі, жұртқа пайдалы болатынын білдіреді. «Жақсының жолы жарық күн» дегені — оның мінезі таза, сөзі өтімді, әрекеті дұрыс, сондықтан айналасына сенім мен үміт сыйлайды. Ал «жаманның жолы көмескі» дегені — жаман кісінің ісі белгісіз, сенімсіз, ақыры бұлыңғыр болады. Яғни, адамның шын бағасы оның жүріс-тұрысы, ниеті мен ісінен көрінеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жарық күн» — ашықтықтың, әділдіктің, тазалықтың белгісі. Күн қалай айналаны нұрландырып, жолды көрсетсе, жақсы адамның ісі де өмірге бағыт береді. «Көмескі» сөзі — тұманды, бұлдыр, анық емес күйді аңғартады. Бұл жамандықтың соңы күмән мен қиындыққа апаратынын бейнелейді. Демек, жарық пен көмескілік — екі түрлі мінездің айқын салыстыруы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам таңдауы мен мінезінің маңызын түсіндіруде жиі айтылады. Мысалы, бір қызметкер жұмысына адал болып, уәдесінде тұрса, оның беделі өседі, адамдар сенеді. Ал өтірік айтып, жауапкершіліктен қашқан адамға ешкім сенбейді. Сондықтан бұл мақал жастарды адалдыққа, туралыққа және жақсы ат қалдыруға шақырады.
Jamannyń joly kómeski.