Жақсыдан қашпа, жаманға баспа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды жақсы кісіден безбеуге, ал жаман жолға ермеуге шақырады. Тура мағынасында, жақсы адамнан қашпау, яғни одан үйрену, жақын жүру керек; жаманнан «баспау» дегені — оның соңынан ілеспеу, ықпалына түспеу. Астарлы мағынасы — мінезі дұрыс, сөзі мен ісі таза адамдарға жақындасаң, өзің де түзелесің; ал теріс қылықты адамға ерсең, адасу оңай.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жақсы» мен «жаман» — тек жеке адам емес, жалпы игі қасиет пен теріс мінездің бейнесі. «Қашпа» сөзі жақсы қасиеттен шет қалмауды білдірсе, «баспа» сөзі жамандықты бастама, жолына түспе деген ескерту ретінде қолданылады. Мұнда өмір жолы бір соқпақ сияқты елестейді: бірі жарық, бірі бұлыңғыр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал достар таңдауда, орта таңдауда өте өзекті. Мысалы, оқушы сабағына жауапкершілікпен қарайтын, тәртібі жақсы сыныптасына ерсе, өзі де ұқыпты бола бастайды. Ал бұзық топқа қосылса, уақытын босқа өткізіп, жаман әдетке үйреніп кетуі мүмкін. Сондықтан бұл мақал адамға дұрыс орта таңдаудың маңызын еске салады.