Жақсылыққа жамандықты
Әр кісі қылар,
Жамандыққа жақсылықты
Ер кісі қылар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мінезінің екі түрлі өлшемін көрсетеді. Жақсылық көргенде жамандық жасау — көп адамның әлсіздігі, ал жамандыққа қарсы жақсылықпен жауап беру — нағыз биік рухтың белгісі. Тура мағынасында да, астарлы мағынасында да ой біреу: адам өзіне жасалған іске еріп кетпей, ар-ұятын сақтауы керек. Кек қайтару оңай, ал сабырмен, кешіріммен, ізгілікпен жауап беру қиын әрі мәртебелі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «әр кісі» дегені — қарапайым пендешілікке бой алдыратын көпшілік. Ал «ер кісі» — батыл ғана емес, кең пейілді, мінезі берік, ішкі мәдениеті жоғары адам. Мұндағы «жақсылық» пен «жамандық» тек іс-әрекет емес, адамның ішкі таңдауы мен адамгершілік деңгейін танытатын өлшем ретінде берілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе қарым-қатынас, жұмыс, интернеттегі сөз таласы сияқты жағдайларда маңызды. Мысалы, біреу әлеуметтік желіде сізді орынсыз сынаса, оған дәл солай тиісу оңай. Бірақ сабыр сақтап, сыпайы жауап беру немесе мүлде жауап бермеу — осы мақалдағы «жамандыққа жақсылық» қағидасы. Бұл адамды өсіреді, абыройын сақтайды.
Ár kisi qylar,
Jamandyqqa jaqsylyqty
Er kisi qylar.