Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Сақал текеде де бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — текенің де сақалы болады. Астарлы мағынасы — сыртқы белгі ғана адамды,...
Жығылсаң, нардан жығыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құласаң, әлсізден емес, нардай ірі, мықты нәрседен құла деген ойды білд...
Құнтсыз жігіт ат мінсе,
Көсеуменен сабалар.
Құнтты жігіт ат мінсе,
Ат аяғын тағалар.
Көсеуменен сабалар.
Құнтты жігіт ат мінсе,
Ат аяғын тағалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің мінезі мен іскерлігіне қарай ісі де екі түрлі болатынын айтады. Құнтсыз, яғни ұқ...
Аузын ашса, көмекейі көрінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында адамның аузы ашылғанда көмейі көрінетіндей ашық, мөлдір бейнені елестете...
Берген жомарт емес, алған жомарт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуге сый берген адам ғана жомарт деп бағаланбайды, кейде алған адамн...
Күңге күле қарасаң,
Көйлегіне жамау сұрайды.
Көйлегіне жамау сұрайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күңге жылы жымиып, тым еркелетіп қарасаң, ол оны өзіне берілген кеңшіл...
Ескі киім - жаңа киімнің қорғаушысы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ескі киім жаңа киімнің үстінен киілсе, оны тозудан, кірден, жыртылудан...
Ақыл - жан қуаты.
**Негізгі мағынасы** Ақыл – адамның ішкі тірегі, ойлау қабілеті мен дұрыс шешімге бастайтын күш. Мақал тура мағынасында...
Шыбынның басына бақ қонса,
Самұрық келіп сәлем береді.
Самұрық келіп сәлем береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өте кішкентай, қадірсіз көрінетін шыбынның басына бақ қонса, тіпті алы...
Бал тамған тілден у да тамады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің қуаты өте күшті екенін білдіреді. Жылы, жағымды, тәтті сөз адамды қуантса, сол тіл...
Адам - адамға пана.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адам екінші адамға қорған, тірек, сүйеніш бола алады деген сөз. А...
Арын сатып ер болмас,
Ажарын сатып сері оңбас.
Ажарын сатып сері оңбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз қадірін, намысын, арын жоғалтып, арзан пайдаға сатса, шын мәніндегі ер де, сері д...
Қазаннан қара нәрсе жоқ,
Ассаң, қарын тойдырар.
Қардан аппақ нәрсе жоқ,
Ұстасаң, қолды тоңдырар.
Ассаң, қарын тойдырар.
Қардан аппақ нәрсе жоқ,
Ұстасаң, қолды тоңдырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал дүниедегі бір нәрсенің сыртқы түрі мен ішкі әсері әрқашан бірдей бола бермейтінін аңғарта...
Аққа құрмет - елдің салты,
Еліне құрмет - ердің даңқы.
Еліне құрмет - ердің даңқы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақ түсті, яғни таза, қасиетті нәрсені құрметтеу ел ішінде қалыптасқан...
Өзбектің кигенін ал,
Қазақтың мінгенін ал.
Қазақтың мінгенін ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өзбек киген киімді, қазақ мінген атты ал дегенге саяды. Астарлы мағына...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.