Жақсы кісі мақтанса,
«Жаманнан қалдым» дер.
Жаман кісі мақтанса,
«Жақсының жағасынан алдым» дер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның мінезі мен болмысын мақтан арқылы әшкерелейді. Жақсы кісі өзіне өзі тоқ, кішіпейіл болғандықтан, мақтанса да «жаманнан қалдым» деп, өзін төмендетіп, қарапайым күйде сөйлейді. Ал жаман кісі керісінше, бос мақтанға әуес келеді де, өзін дәріптеу үшін «жақсының жағасынан алдым» дейді. Яғни, ол жақсы адаммен иық теңестім, тіпті одан оздым дегендей сөз айтып, орынсыз паңданады. Мұнда тура мағынада мақтану айтылса, астарлы мағынада адамның ішкі тәрбиесі, кісілігі және өзін-өзі ұстауы сыналады.
Образдар мен теңеулер
«Жақсының жағасы» — абыройлы, беделді, өнегелі адамның бейнесі. «Жағадан алу» — біреуден жоғары түстім, теңдеспін деген астам сөйлеуді білдіреді. Ал «жаманнан қалдым» деген тіркес жақсы адамның өзіне артық баға бермей, кішіпейілдігін сақтайтынын көрсетеді. Мақал екі қарама-қарсы мінезді салыстыру арқылы ойды өткір жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде өзін шамадан тыс мақтайтын адамдарға қатысты орынды айтылады. Мысалы, біреу аз ғана жетістікке жетсе де, өзін үздік көрсетіп, басқаларды менсінбей сөйлесе, осы мақал оның астамшылдығын әшкерелейді. Шын жақсы адам көп сөйлемей, ісімен дәлелдейді.
«Jamannan qaldym» der.
Jaman kisi maqtansa,
«Jaqsynyń jaǵasynan aldym» der.