Жақсы - жаныңа жолдас,
Жаман - малыңа жолдас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға серік болатын жан мен пайда үшін ғана жанасатын адамның айырмасын көрсетеді. Жақсы адам — шын дос, қиын кезде жаныңнан табылатын, қуанышыңды да, қайғыңды да бөлісетін адал жолдас. Ал жаман адам көбіне өз пайдасы үшін ғана жақындайды, мал-мүлікке, қызыққа еріп жүреді, сондықтан ондайдың достығы берік болмайды. Астарлы мағынасы — адамды байлығына емес, мінезі мен адамгершілігіне қарап бағалау керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жаныңа жолдас» тіркесі адамның ішкі әлеміне жақын, сенімді серікті білдіреді. Яғни жақсы адам жан дүниеңе демеу болып, рухани тірекке айналады. Ал «малыңа жолдас» дегені — байлығың бар кезде ғана қасыңнан табылатын, пайда үшін жүретін жанды меңзейді. «Жан» мен «мал» қарсы қойылып, рухани құндылық пен дүниелік мүдденің арасы айқын ашылған.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, адам қызметте көтерілгенде немесе табысы артқанда жанында көп адам пайда болуы мүмкін. Бірақ олардың бәрі шынайы дос емес. Қиын сәтте қоңырау шалып, көмектесіп, қолдау көрсеткен адам ғана «жаныңа жолдас» екенін көрсетеді. Сондықтан бұл мақал досты таңдауда сақ болуға үйретеді.
Jaman - malyńa joldas.