Жақсы көрші болсаң, мақтар,
Жаман көрші болсаң, даттар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал көршімен қатынастың адамның абыройына тікелей әсер ететінін білдіреді. Егер сен көршіге сыйлы, мейірімді, көмектесуге дайын адам болсаң, жұрт сені жақсы сөзбен мақтайды. Ал көршіге қырын қарап, араздық тудырсаң, ел арасында жаман атқа қаласың. Мұнда тура мағынасы — көрші туралы жақсы не жаман пікір айту; астарлы мағынасы — адамның мінезі, әдебі мен қарым-қатынасы оның қоғамдағы бағасын анықтайды.
Образдар мен теңеулер
«Жақсы көрші» — татулық сақтайтын, керек кезде қол ұшын беретін адам бейнесі. «Жаман көрші» — қырыс, сөзге келетін, тынышты бұзатын кісінің символы. «Мақтар» сөзі — елдің разылығын, сый-құрметті білдірсе, «даттар» — сөгіс, өкпе, наразылықты аңғартады. Яғни көрші арасы тек үйдің шекарасы емес, ол — адамгершілік өлшемі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көпқабатты үйде, аула ішінде, не ауылда өте орынды айтылады. Мысалы, біреу подъезде шулап, қоқысты шашып, басқаның тынышын бұзса, көршілер оны жақтырмайды. Ал керісінше, амандасып, көмектесіп, тәртіп сақтаса, бәрі құрметтейді. Сондықтан бұл мақал көршімен тату тұрудың қадірін еске салады.
Jaman kórshi bolsań, dattar.