Жақсыда өкпе болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жақсыда өкпе болмас» деген мақал жақсы мінезді, кең пейілді, кішіпейіл адамға реніштің ұзақ тұрақтамайтынын білдіреді. Мұнда тура мағынада: адам жақсы болса, оның ісі де, сөзі де өкпені қоздырмайды. Астарлы мағынада: парасатты, сабырлы, жүрегі таза адам ұсақ-түйекке мән бермей, өкпені кешіріммен жеңеді. Ондай кісімен араласу жеңіл, өйткені ол түсіністікке, татулыққа жақын.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жақсы» сөзі тек білімді не сыпайы адамды ғана емес, мінезі көркем, елге сыйлы, жүрегі жұмсақ жанды білдіреді. Ал «өкпе» — адамдар арасындағы реніш, көңілдің кірбіңі. Яғни жақсы адам — ренішті өсірмей, қайта оны тарқататын тұлға. Бұл жерде адам мінезі тыныш су сияқты елестейді: су тұнық болса, лай көтерілмейді, сол сияқты жақсы адамның жанында дау-дамай да көбеймейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды жұмыс орнында, отбасында, достық қатынаста жиі қолдануға болады. Мысалы, әріптесіңіз қателесіп қойса, бірақ ол өкпелемей, сабырмен түсіндіріп, мәселені шешуге тырысса, «жақсыда өкпе болмас» деп айту орынды. Бұл сөз адамдарды кешірімге, кеңдікке, бір-бірін түсінуге шақырады.