Бағы тайған адамды
түйе үстінен ит қабар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бағы қайтқан, жолы болмай жүрген адамды тіпті түйе үстінде отырса да ит қапуы мүмкін деген ой. Астарлы мағынасы — адамның сәті төмендеп, дәулеті мен абыройы кеміген кезде оған ұсақ кедергінің өзі үлкен қиындық болып көрінеді. Қолайлы кезде бәрі оңай, ал бақ тайса, қорғаны да, тірегі де әлсірейді. Халық осы арқылы адамның өмірі бірқалыпты емес, сәт пен мезеттің үлкен рөл атқаратынын ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түйе үсті» — биіктік, жағдайының жақсы болуы, қорғаны бар дәуренді білдіреді. Ал «ит қабар» дегені — күтпеген ұсақ қауіп, әлсіз көрінген жау, немесе кез келген кедергі. Түйе мен иттің қарсы қойылуы жағдайдың өзгерісін айқын көрсетеді: мықты тірек те бақсыз адамды толық сақтай алмайды. Бұл образдар өмірдің тұрақсыз екенін әрі адамға әрдайым сақ, сабырлы болу керегін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал сәтсіздікке ұшыраған адамға қиындық үсті-үстіне жиналғанда айтылады. Мысалы, бір адам жұмыстан шығып қалып, соның үстіне денсаулығы сыр берсе, «бағы тайған адамды түйе үстінен ит қабар» деп, жағдайының ауырлағанын түсіндіреді. Мақал мұңайтып қана қоймай, бақ пен сәттің қадірін білуге шақырады.
túıe ústinen ıt qabar.