Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
275
Орташа
Сұрыптау:
Сәулесі жоқ адамның бәрі соқыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасында сәулесі жоқ адам көрмей қалады деген ой жатыр. Астарлы мағынасы бойын...
Тіл - тіліп түсер наркескен,
Сөз - өткір жебе тау тескен.
Сөз - өткір жебе тау тескен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тіл мен сөздің құдіретін көрсетеді. Тіл дұрыс қолданылса, адамға пайда әкеледі, ал орынсы...
Байды Құдай ұрайын десе, жортуыл жасайды,
Биені Құдай ұрайын десе, құлын тастайды.
Биені Құдай ұрайын десе, құлын тастайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бай адамға Құдай жазасын бергісі келсе, оның мал-мүлкіне қауіп төндірі...
Ердің малы елде, еріккенде қолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің мал-мүлкі мен дәулеті жеке басының ғана сәні емес, ел ішіндегі тірек, ортақ и...
Өтіріктің балын жалап тірі жүргеннен, Шындықтың уын ішіп өлген артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шындықтың құны өтіріктен әлдеқайда биік екенін айтады. Тура мағынада алғанда, адам өтірі...
Бай мақтанса - бір жұттық,
Батыр мақтанса - бір оқтық.
Батыр мақтанса - бір оқтық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шамадан тыс мақтануы қауіпке ұрындыратынын ескертеді. Бай байлығына масаттанса, б...
Біреудің қолымен от көсеме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуді өз пайдаң үшін қиын іске жұмсама, өзіңе тиесілі жауапкершілікті өзің көтер дегенд...
Қыз - ауылдың көркі,
Құндыз болса, бөркі.
Құндыз болса, бөркі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың ауыл өміріндегі орны мен қадірін жоғары бағалайды. Тура мағынасында, ауылдың...
Жегені - кебек, кигені - жібек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы көрінісі мен ішкі тұрмысының арасында үлкен алшақтық бар екенін білдіреді....
Адамның екінші табиғаты - әдет.
**Негізгі мағынасы** Адам өмірінде әдеттің орны өте зор. Мақалдың тура мағынасы бойынша, әдет адамға соншалық сіңісіп ке...
Қыз қылығынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың мінезі, қылығы, жүріс-тұрысы оның кім екенін танытады деген ойды білдіреді. Т...
Адамзат бірде теңіз, бірде самал.
**Негізгі мағынасы** Адам мінезі мен өмір болмысы бірқалыпты болмайды: бір кезде ол кең, терең, салмақты теңіздей көрінс...
Періштенің де бес міні бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоқ, өйткені ол астарлы түрде айтылған. Мағынасы: ең жақсы, ең пәк, ең м...
Хан қасында қарақшы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ханның жанында қарақшы жүргендей көрінуі. Астарлы мағынасы — беделді,...
Адамның жүрген жері - гүлстан.
**Негізгі мағынасы** «Адамның жүрген жері - гүлстан» деген мақал адамның жақсы мінезі, ізгі ісі, мәдениеті бар жерде бе...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.