Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
275
Орташа
Сұрыптау:
Нілдей бұзылады.
**Негізгі мағынасы** «Нілдей бұзылады» деген мақал бір нәрсенің, әсіресе мінездің, ниеттің, тәртіптің не жақсы ахуалдың...
Тойған қозы момақан.
**Негізгі мағынасы** Тойған қозы момақан деген мақалдың тура мағынасы — қарны тоқ, жайлы күйдегі қозы тыныш, жуас болады...
Пышағыңды қайрап жүр,
Не соярыңды білмесең.
Жауабынды сайлап жүр,
Не сұрап, не айтарыңды білмесең.
Не соярыңды білмесең.
Жауабынды сайлап жүр,
Не сұрап, не айтарыңды білмесең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға алдын ала ойлануды, істің де, сөздің де жөнін білуге шақырады. Тура мағынада пышақ...
Ауру атанды да жығады.
**Негізгі мағынасы** «Ауру атанды да жығады» деген мақалдың тура мағынасы — ауру, әлсіздік тіпті күшті деген аянбайтын...
Ақылды дос аздырмайды.
**Негізгі мағынасы** Ақылды дос адамды жаман жолға түсірмейді, қайта дұрыс ойлап, жөн сілтеп отырады. Мұнда тура мағынад...
Ездің тілі - батыр,
Ердің қолы - батыр.
Ердің қолы - батыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөз бен істің айырмасын салыстырады. Ез адам батырлықты сөз жүзінде айтып, өзін ер көрсет...
Игі іс өлмейді,
Ізгі ой өлмейді.
Ізгі ой өлмейді.
**Негізгі мағынасы** Игі іс те, ізгі ой да ешқашан босқа кетпейді. Адам жасаған жақсылығы немесе жақсы ниеті уақытша көр...
Тырнадан бастық қойсаң,
Басыңнан қиқу кетпес.
Басыңнан қиқу кетпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шын мәнінде басшылыққа лайық емес адамды жетекші етсең, одан тыныштық емес, әурешілік көп...
Адаспаймын деген ерді,
Қараңғы түн, қалың тұман адастырады.
Қараңғы түн, қалың тұман адастырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қанша батыл, өзіне қанша сенімді болса да, кейде сыртқы жағдайдың әсерінен жаңылатын...
Иттің ұяты болса,
Іш киім киер еді.
Іш киім киер еді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұяттан жұрдай, ар-ожданын ойламайтын адамды кекесінмен сынайды. Тура мағынасында иттің ки...
Санаулы сөз салмақты.
**Негізгі мағынасы** Санаулы, ойланылып айтылған сөздің жөні бөлек, салмағы болады. Адам көп сөйлей бермей, аз да болса...
Бастың көркі - жүз,
Жүздің көркі - көз;
Ауыздың көркі - тіл,
Тілдің көркі - сөз.
Жүздің көркі - көз;
Ауыздың көркі - тіл,
Тілдің көркі - сөз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам сұлулығының тек сыртқы келбетте емес, оның мәнді мүшелерінде, әсіресе сөзінде көріне...
Ақымақтың айты алты күн.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылы кем, ойланбай сөйлейтін немесе істейтін адамның сөзі де, уәдесі де ұзаққа бармайтын...
Біреудікі біреуге қыздай көрінер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адамның дүниесі, сөзі не ісі екінші адамға әдемі, тартымды болып к...
Тіл - көңілдің тілмашы.
**Негізгі мағынасы** «Тіл — көңілдің тілмашы» деген мақал адамның ішкі ойын, сезімін, ниетін сыртқа шығаратын ең басты қ...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.