Төрден орын тисе, төредей орнық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — егер адамға төрден, яғни ең құрметті жерден орын бұйырса, сол орынға лайықты болып, өзіңді сабырмен, салмақпен ұста деген ой. Астарлы мағынасы — біреудің көрсеткен сый-құрметін дұрыс қабылдап, соған сай мінез таныту керек. Құрметке ие болған адам паңданбай, орынсыз сөйлеп, өзімшілдікке салынбай, байсалды болуы тиіс.
Образдар мен теңеулер
«Төр» — қазақ ұғымында сыйлы, қадірлі орын. Ал «төредей орнық» деген тіркес төре сияқты жинақы, сабырлы, беделді, әдепті болуды білдіреді. Мұнда төре сөзі тек атақ емес, салмақ, тәртіп, өзін-өзі ұстай білу мәнінде қолданылған. Яғни құрметке лайық болу — сыртқы орыннан емес, ішкі мінезден көрінеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға лауазым, қызмет, бедел немесе көпшілік алдында орын берілгенде орнымен жүруге үндейді. Мысалы, жас маман үлкен жиында алдыңғы қатарға отырғызылса, ол өзін асыра көрсетпей, тыңдап, әдеп сақтап, жауапкершілікпен сөйлегені жөн. Сонда ғана оған деген сый арта түседі.