Туа мүкіс қозғалмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Туа мүкіс қозғалмас» деген мақал адамның бойына тумысынан біткен кемшілік, мінез не қабілетсіздік оңай өзгермейтінін меңзейді. Тура мағынасында мүкіс, яғни қозғала алмайтын әлсіз жанның жүре алмауы айтылса, астарлы мағынасында табиғатынан кемшін, икемсіз, ойсыз не әрекетсіз адамды тәрбиелеу де, түзету де қиын болатыны білдіріледі. Бұл сөз адамның өз болмысына, мінезіне ерте бастан мән беру керегін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «туа» сөзі — тумысынан, жаратылысынан дегенді білдіреді. «Мүкіс» — дене жағынан не іс-әрекет жағынан кем, әлсіз адам бейнесі. Ал «қозғалмас» — тек дененің қозғалмауы емес, сонымен бірге селқостықты, әрекетсіздікті, өзгеріске икемсіздікті аңғартады. Осы образ арқылы халық адамның ішкі және сыртқы әлсіздігі туралы ой түйген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам бойындағы жаман әдет пен қалыптасқан мінезді дер кезінде түземесе, кейін өзгерту қиын екенін айту үшін қолданылады. Мысалы, біреу бала кезінен ұқыпсыз болып өссе, есейгенде де құжат жоғалтып, жұмысына салғырт қараса, оны көрген адам: «Туа мүкіс қозғалмас» деп, мінездің терең тамырын меңзеуі мүмкін.