Түбі түскен шелектей.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Түбі түскен шелектей деген мақал бір нәрсенің іші бос, пайдасы аз, берекесіз күйін бейнелейді. Тура мағынасында түбі түсіп қалған шелек су ұстай алмайды, қызметке жарамай қалады. Астарлы мағынасында адамға не іске сенім арту қиын, себебі оның ішкі тірегі жоқ, сөзі де, ісі де тұрақсыз дегенді білдіреді. Бұл тіркес көбіне берекесіз, ұстамсыз, ұсақ-түйекке шашырап кететін кісіге немесе нәтижесіз әрекетке қатысты айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы негізгі образ — шелек. Шелек күнделікті тіршілікте қажет ыдыс, ал түбі түскені оның ең маңызды бөлігі жоғалғанын көрсетеді. Демек, сырттай бүтін көрінгенімен, іші бос, мәні жоқ нәрсені меңзейді. Бұл теңеу адамның мінезіндегі әлсіздікке, уәдеде тұрмауға, ойсыз қылыққа да ишара жасайды. Халық мұнда заттың бұзылуы арқылы мінездің де кемшілігін өте дәл суреттеген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі өмірде бұл мақал сөзінде тұрақсыз, сенімсіз адамды сипаттағанда қолданылады. Мысалы, бір әріптес жиі уәде беріп, бірақ істі соңына жеткізбесе, жұрт оны «түбі түскен шелектей» деп бағалауы мүмкін. Яғни, сырт көрінісі бар болғанымен, нақты пайдасы мен тірегі жоқ деген сын айтылады.