Тура тілімді тыя алмаймын,
Туғаныма сыя алмаймын.
«Тура тілімді тыя алмаймын, Туғаныма сыя алмаймын.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалда адам өз ойын тура айтатынын, шындықты бүкпей жеткізетінін аңғартады. «Тура тілімді тыя алмаймын» дегені — өтірікке бармайтын, ашық сөйлейтін мінез. Ал «Туғаныма сыя алмаймын» дегені — туған-туысқа, жақын ортаға сыймай, ішіндегі өкпе-назын, арманын жасырмай айтып қоятын, мінезі тік адамды білдіреді. Астарлы мағынасы: турашылдық кейде адамды өз ортасына қиындықпен сыйғызады, өйткені шын сөз бәріне бірдей ұнай бермейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тіл» — адамның сөзі мен мінезі. «Тыймау» — өзін тежей алмау емес, шындықты айтуға ішкі қажеттілік. «Сия алмау» — біреуге физикалық сыймау емес, көңіл-күйдің, мінездің, ойдың үйлеспеуін бейнелейді. Яғни образ арқылы адам мен ортаның арасындағы рухани үйлесім мәселесі көрінеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал ашық сөйлейтін, өз пікірін жасырмайтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, жұмыс орнында біреу әділетсіздікті көрсе, оны бетке айтып қояды. Ондай адамды «тура тілімді тыя алмаймын, туғаныма сыя алмаймын» дегенге сай сипаттауға болады.
Týǵanyma syıa almaımyn.