Тозғындаған аққуды шалғындаған қаз алар.
«Тозғындаған аққуды шалғындаған қаз алар.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: әлсіреген, тозған аққуды шалғында жүрген қаз басып озады, яғни әлсізден күшті үстем түседі. Астарлы мағынасы: кімнің де болса бағы тайып, дәрмені кетсе, бұрынғы теңі емес, одан төмен көрінген жан да оны басып кетуі мүмкін. Сондықтан адам өз қадірін, беделін, күшін жоғалтпауға тиіс.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы аққу — әдемілік, биіктік, бұрынғы абырой мен артықшылықтың белгісі. Қаз — қарапайым, бірақ мығым, ортаға бейімделгіш бейне. «Тозғындаған» сөзі әлсіреу, қадірден айырылу, ал «шалғындаған» сөзі еркін жүрген, өз орнын тапқан күйді аңғартады. Яғни сыртқы әсемдік емес, ішкі қуат пен сергектік шешуші екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал бәсеке көп ортада жиі еске түседі. Мысалы, бір кезде тәжірибелі маман өз ісін бақылаусыз қалдырып, жаңалыққа бейімделмей жүрсе, одан жас әрі іскер қызметкер озып кетеді. Сол себепті адам үнемі ізденіп, еңбек етіп, өзін жетілдіріп отыруы керек. Әйтпесе орнын басқа біреу басады.