Тіс - тілдің қамалы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Тіс тілге қалқан, қорған сияқты. Адам сөйлегенде тісті дұрыс ұстамаса, тілге зақым келуі мүмкін. Астарлы мағынасы — әр істің, әр сөздің өз шегі бар; сақтық пен ұқыптылық болмаса, өзіңе зиян тиеді. Бұл мақал әсіресе сөзді ойланып айту, аузыңнан шыққанға ие болу қажет екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қамал» сөзі қорған, бекініс дегенді білдіреді. Тіс — тілдің күзетшісі іспетті бейнеленген. Яғни адам денесіндегі екі мүшенің байланысы арқылы өмірлік ақиқат беріліп тұр: тіл — сөздің құралы, ал тіс — оны тежеп, реттеп тұратын ішкі қорған.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал ойланбай сөйлеп, кейін өкініп қалмауды үйретеді. Мысалы, адам ашумен біреуге ауыр сөз айтып қойса, кейін қарым-қатынасы бұзылып кетуі мүмкін. Сол кезде «тіс - тілдің қамалы» деп, алдымен сабыр сақтап, сөзді өлшеп айту керек екенін еске алады.