Ат - биеден, аруана - түйеден.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ат биеден туады, аруана түйеден туады деген сөз — әр нәрсенің өз тегіне, табиғатына тартатынын білдіреді. Тура мағынасында жылқының да, түйенің де төлін өз түрі ғана жалғастыратыны айтылса, астарлы мағынада бала да, ұрпақ та ата-анасының мінезі, қабілеті, тәрбиесі мен ортасына ұқсап қалыптасатыны меңзеледі. Халық бұл арқылы тұқымның, тәрбиенің, ортаның әсері зор екенін ескерткен.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "ат" пен "бие" — жылқы тұқымының жалғастығы, ал "аруана" мен "түйе" — түйе тегінің ерекшелігі. Аруана — сүтті, жуас, қадірлі түйе ұғымын береді. Осы образдар арқылы халық адам бойындағы қасиеттердің де тегін, ортасын, тәрбиесін танытады. Яғни жақсыдан жақсы, тектіден текті шығатынын бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды қазіргі таңда баланың тәрбиесі туралы, не адамның мінез-құлқы жайында айтқанда қолдануға болады. Мысалы, әкесі еңбекқор, анасы ұқыпты отбасында өскен бала көбіне тәртіпті, жауапкершілігі мол болып келеді. Сонда үлкендер: "Ат биеден, аруана түйеден" деп, тектілік пен тәрбиенің ықпалын еске салады.