Әдеп басы - тіл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Әдеп басы - тіл» деген мақал адамның тәрбиесі мен көркем мінезі ең алдымен сөйлеген сөзінен көрінетінін білдіреді. Тіл — тек қарым-қатынас құралы емес, адам бойындағы әдептің, мәдениеттің, сыйластықтың айнасы. Асықпай, ойлап сөйлеген адам өзгеге құрмет көрсетеді, ал орынсыз, дөрекі сөз кісінің беделін түсіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «басы» сөзі әдептің бастауы, алғашқы белгісі деген ұғымды береді. Яғни, барлық тәрбиенің өзегі тілден басталады. Тіл арқылы адам не мейірім, не реніш сыйлайды. Сондықтан тілді «әдептің басы» деу — сөздің салмағын, оның адам мінезін танытатын күшін ерекше көрсету.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі заманда да өте орынды. Әсіресе әлеуметтік желіде, жұмыста, күнделікті сөйлесуде адам өз сөзін бақылауы керек. Мысалы, әріптесіне ренжіп тұрып ауыр сөз айтудың орнына сабырмен, сыпайы түрде ойын жеткізсе, дау да азаяды, сыйластық та сақталады. Демек, әдептілік ең алдымен тіл мәдениетінен басталады.