Жаманға сырыңды айтпа,
Сырыңды айтсаң да, шыныңды айтпа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға өз құпиясын кез келген жанға аша бермеуді ескертеді. Тура мағынасында: жаман ниетті, сенімсіз адамға сыр айтпа; ал айтқан күннің өзінде, өзіңе зиян келтіретін шындықты түгел жайма. Астарлы мағынасы — әр сөздің, әр мәліметтің орнын білу, абай болу. Өйткені сенімсіз адам құпияны сақтамайды, ал артық айтылған шындық кейін өзіңе қарсы қолданылуы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жаман» сөзі — мінезі бұзық, іштар, сенімсіз адамды білдіреді. «Сыр» — адамның ішкі ойы, жан дүниесі, жасырын құпиясы. «Шын» — ақиқат, нақты жағдай. Мақалдағы ой: сыр да, шын да дұрыс адамға ғана айтылады. Халық мұнда сөзді қымбат нәрсе ретінде көрсетеді; оны ретсіз шашу — өзіңді әлсірету деген ұғым бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыс орнында не достық қатынаста өте өзекті. Мысалы, бір адам жеке өміріндегі мәселесін сенімсіз танысына айтып қойса, ол ақпарат өсекке айналып кетуі мүмкін. Сондықтан маңызды құжатты, құпия жоспарды немесе отбасы ішіндегі мәселені әркімге жария ете бермеу керек. Мақал адамды сақтыққа, парасатқа, сөзге берік болуға тәрбиелейді.
Syryńdy aıtsań da, shynyńdy aıtpa.