Сақтық туралы — 5-бет 837
Сұрыптау:
Бір оқты бұлан көтереді,
Екі оқты құлан көтереді.
Екі оқты құлан көтереді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы аңға атылған оқтың салмағы мен әсерін бейнелейді: бұлан бір оққа шыдаса…
Бір түйенің құмалағына
Қырық кісі тайып жығылыпты.
Қырық кісі тайып жығылыпты.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, бір түйенің шағын құмалағына да қырық адамның тайып жығылғаны…
Бөлтірігін алма шуланның,
Шұрқан салар қораңа.
Шұрқан салар қораңа.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқырдың бөлтірігі өссе, ол өз тегіне тартып, қораға шапқыншылық жасауы…
Бөрі азығы мен ұры азығы жолда.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқырдың да, ұрының да қорегі жол үстінде табылады. Астарлы мағынасы…
Бөрі көмеді, түлкі ашады,
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бөрі бір нәрсені көміп кетеді, ал түлкі оны қазып ашып алады. Астарлы…
Күнде бір мақал
«Сақтық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Бөрі көрісін талайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқырдың ізін көргенде, оны бірнеше ит жабылып талап тастайды. Астарлы…
Бөрік тастап бөріден құтыла алмассың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: басыңдағы бөрікті шешіп тастау арқылы бөріден құтылу мүмкін емес. Астарлы…
Бөрінің аузы жесе де қан, жемесе де қан.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бөрі олжа жесе де, жемесе де аузы қан болып көрінеді. Астарлы мағынасы…
Буаз бие сүзеген сиырды мүйізінен таниды.
Негізгі мағынасы Буаз бие ішіндегі құлынын сақтайды: қораға кірсе де, суатқа барса да, мүйізін шошайтып тұрған сүзеген…
Буынсыз жерге пышақ ұрма.
Негізгі мағынасы Буынсыз жерге пышақ ұрма дегеніміз — орынсыз іске араласпа, дәл келмейтін жерден күш жұмсама…
Буыршынды бура бұзар,
Пәйкелді бұғы бұзар.
Пәйкелді бұғы бұзар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — буыршынды, яғни шүйгін жерге үйренген, семіз әрі күйлі бураны да бұза…
Бүгінгі ашуыңды ертеңге қалдыр.
Негізгі мағынасы Ашуың келген күні шешім қабылдама, сөзіңді де, ісіңді де ертеңге қалдыр: бір түн өткенде ашу суып…
Бұғаудан шошынған асау,
Қамытқа басын сұқпайды.
Қамытқа басын сұқпайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бұғауға, яғни шідер мен еркіндікті шектейтін құралға қорыққан асау жылқы…
Бұлбұлдан шешен құс жоқ,
Бармақтай-ақ қарасы.
Оқтан жылдам ажал жоқ,
Тырнақтай-ақ жарасы.
Бармақтай-ақ қарасы.
Оқтан жылдам ажал жоқ,
Тырнақтай-ақ жарасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға сыртқы сұлулықтың да, қауіпті нәрсенің де шағын көрініп, бірақ әсері зор болатынын…
Бұл не қылған батпан құйрық,
Тегіннен-тегін жатқан құйрық?
Тегіннен-тегін жатқан құйрық?
Негізгі мағынасы Бос жатқан, иесі жоқ дәу құйрықты көрген сақ кісі қуанудың орнына ойға қалады: мұндай олжа тегін…
Бұлттанған күн жаумай қоймас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: аспан бұлттанып, күн күреңітіп тұрса, жауынның жаууы ықтимал. Астарлы…
Бұлт шығып, жаңбыр жаумай елді алдайды,
Әйелдің айлакері ерді алдайды.
Әйелдің айлакері ерді алдайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сыртқы белгіге алданып қалмауды ескертеді. Тура мағынасында: аспанда бұлт қоюланып, жаңбыр…
Бұтаны паналаған торғай аман қалады.
Негізгі мағынасы Бұтаны паналаған торғай аман қалады деген сөздің тура мағынасы — шағын құс қауіп төнгенде бұтаға…
Гүрілдеп келген жаудан,
Күлімдеп келген қас жаман.
Күлімдеп келген қас жаман.
Негізгі мағынасы Ашық айбат шегіп, гүрілдеп келген жаудан гөрі күлімсіреп, жылы жүзбен келген қастың зияны көп. Ашық…
Далаға түнегенше, молаға түне.
Негізгі мағынасы Ашық далада түнегенше, моланың қасына барып түне. Мола дала ортасында алыстан көрінетін белгі, оның…
Далада бөрі ұлыса,
Үйдегі иттің іші ашиды.
Үйдегі иттің іші ашиды.
Негізгі мағынасы Далада қасқыр ұлыса, үйдегі ит оның дауысын естіп, іші ашиды, жаны ауырады: ит пен бөрі тегі бір, туыс…
Дарияға ат салмай тұрып өткелін тап.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кез келген істі асықпай, алдымен ойлап, жолын тауып бастау керек дегенді білдіреді. Тура…
Дау айтысады, жау атысады.
Негізгі мағынасы Дауласқан адамдар сөзбен айтысады, ал жауласқан жақтар қару алып атысады. Мақал екі түрлі қақтығысты…
Дау - айтыс, барымта - қайтыс.
Негізгі мағынасы Дау сөзбен шешіледі, яғни айтыспен, екі жақтың уәжін тыңдаумен бітеді. Барымтаның жөні — қайтыс: айдап…
Дәметпестен дәметкен,
Тарыққанның белгісі.
Жаудан күткен шарапат,
Зарыққанның белгісі.
Тарыққанның белгісі.
Жаудан күткен шарапат,
Зарыққанның белгісі.
Негізгі мағынасы Үміт етуге болмайтын нәрседен дәмету — тарығып, қысылған адамның белгісі; жаудан жақсылық күту — әбден…
Деңгене жесең етті,
Сүйегі жыртар бетті.
Сүйегі жыртар бетті.
Негізгі мағынасы Деңгене — бірнеше адам бірігіп мал сойып, етін бірге жейтін дәстүр, кейде бәстесіп жеу. Мақалдың…
Диқан жауында тыяды,
Балықшы дауылда тыяды.
Балықшы дауылда тыяды.
Негізгі мағынасы Диқан өз еңбегін жауын-шашынға қарап жоспарлайды: егіннің өсуі мен өнімнің мол болуы үшін ауа райын…
Доңызға таяқ қана өтер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: доңызға әсер ететін нәрсе — таяқ, яғни ол тек күшпен ғана тыйылады…
Дос басыңа, дұшпан аяғыңа қарайды.
Негізгі мағынасы Дос сенің басыңа — жүзіңе, көзіңе, ойыңа қарайды: халіңді, көңіліңді біледі. Ал дұшпан аяғыңа қарайды…
Дос деп сынамай, сырыңды айтпа,
Достың да досы бар.
Достың да досы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал нағыз достықтың тек сөзбен емес, сеніммен сыналатынын айтады. Адам кез келген жанға ішкі…
Досқа - жаз, жауға - аяз.
Негізгі мағынасы Досыңа жаздай жылы, жауыңа аяздай суық бол. Мақал адам қарым-қатынасындағы екі шетті көрсетеді: досқа…
Достың орны - төр,
Дұшпанның орны - көр.
Дұшпанның орны - көр.
Негізгі мағынасы Досқа ең құрметті орын беріледі, ал дұшпанмен арадағы күрес тек оның жойылуымен біткендей — мақал…
Досың аз, дұшпаның көп болса,
жер боларсың.
Ақылың аз, ашуың көп болса,
қор боларсың.
жер боларсың.
Ақылың аз, ашуың көп болса,
қор боларсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға сақтық пен ақылды болуды ескертеді. Досы аз, дұшпаны көп адам көп жағдайда қорғансыз…
Досыңа өтірік айтпа,
Дұшпаныңа шыныңды айтпа.
Дұшпаныңа шыныңды айтпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сөзге сақ болуға, әркімге бірдей сыр ашпауға үйретеді. Досқа өтірік айтпа деуі…
Досыңмен дос болғанға шаттан,
Дұшпанмен дос болудан сақтан.
Дұшпанмен дос болудан сақтан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға дос таңдауда да, қарым-қатынаста да байыппен қарауды ескертеді. Шын досың болса…
Досыңмен көп сөйлеспе,
Жолынан қалар.
Дұшпаныңмен көп сөйлеспе,
Сырыңды алар.
Жолынан қалар.
Дұшпаныңмен көп сөйлеспе,
Сырыңды алар.
Негізгі мағынасы Досыңмен тым ұзақ әңгімелессең, оның ісі қалады, жолынан кешігеді; дұшпаныңмен көп сөйлессең, ол…
Досың мың болса аз,
Дұшпаның біреу болса да көп.
Дұшпаның біреу болса да көп.
Негізгі мағынасы Досың мың болса да, бұл көп емес, ал дұшпаның біреу болса да, ол көп. Мақал достың қадірі мен жаудың…
Досыңның пышағымен мүйіз кес,
Дұшпанның пышағымен киіз кес.
Дұшпанның пышағымен киіз кес.
Негізгі мағынасы Мүйіз — қатты, оны кесу пышақтың жүзін мұқалтады; киіз — жұмсақ, кесуге оңай. Мақал досыңның пышағымен…
Дүниенің керек емесін де жина.
Негізгі мағынасы Қазір қажетсіз көрінген зат та бір күні іске жарайды, сондықтан оны лақтырып тастамай, жинап қойған…
Дұшпан жоқ деме,дұшпан аяқ астында.
Негізгі мағынасы Менің дұшпаным жоқ деп бейқам отырма: дұшпан аяқ астынан, күтпеген жерден шығуы мүмкін. Мақал адамның…