Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
206.6K
Қаралым
245
Орташа
Сұрыптау:
Сылдырсыз аққан судан без.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырт көзге тыныш, дыбыссыз көрінген нәрсенің бәрі қауіпсіз дегенді білдірмейтінін ескерте...
Ерте шықсаң, алдыңнан күн шығады,
Кеш шықсаң, алдыңнан түн шығады.
Кеш шықсаң, алдыңнан түн шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: таңертең ерте жолға шықсаң, жарық күнге жолығасың, ал кеш шықсаң, қараң...
Жолға шықсаң, азығыңды мол ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолға шыққанда азықты жеткілікті алып шығу. Астарлы мағынасы — кез кел...
Өлгеннің жаманы жоқ,
Тірінің жаманнан аманы жоқ.
Тірінің жаманнан аманы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өлген адам туралы жаман сөз айтылмайды, ал тірі адам жаман кісінің ке...
Бұл не қылған батпан құйрық,
Тегіннен-тегін жатқан құйрық?
Тегіннен-тегін жатқан құйрық?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда бір нәрсенің оңай, арзан, не себепсіз келгендей көрінуі мүмкін екенін м...
Жолдан қосылған жолдас болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жол үстінде, жолай қосылған адам ұзақ сапарлас болғанмен, шынайы жолдас...
Дұшпаның күлді дегенше,
Сырыңды білді де.
Сырыңды білді де.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға дұшпанның сырттай күлкісіне сенбеуді ескертеді. Тура мағынасында, жау күліп тұрға...
Екі тізгін, бір шылбыр.
**Негізгі мағынасы** Екі тізгін, бір шылбыр деген сөздің тура мағынасы — атты басқаруға арналған құралдар. Астарлы мағын...
Досыңмен дос болғанға шаттан,
Дұшпанмен дос болудан сақтан.
Дұшпанмен дос болудан сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға дос таңдауда да, қарым-қатынаста да байыппен қарауды ескертеді. Шын досың болса, с...
Қыстың көзі - қырау.
**Негізгі мағынасы** Қыстың алғашқы нышаны — қырау. Бұл мақал тура мағынасында қыс түскенде жер бетіне қырау түсетінін б...
Жапалақты таспен ұрсаң да, жапалақ өледі,
Тасты жапалақпен ұрсаң да, жапалақ өледі.
Тасты жапалақпен ұрсаң да, жапалақ өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы өте қарапайым: жапалақты таспен ұрсаң да, тасты жапалақпен ұрсаң да, бәр...
Жатқан жыланның құйрығын баспа.
**Негізгі мағынасы** «Жатқан жыланның құйрығын баспа» деген мақал сақ бол, өзіңе зиян келтіретін іске орынсыз араласпа...
Өгізге туған күн бұзауға да туады.
**Негізгі мағынасы** «Өгізге туған күн бұзауға да туады» деген мақал өмірдегі ауырлық пен қиындықтың тек біреуге ғана е...
Қаңтарда қалпақ киім болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қаңтардың ең қатты аязды, суық ай екенін білдіреді. Тура мағынасында, қыстың қақаған шағы...
Нар жолында жүк қалмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: нар түйе ауыр жүк көтере алады, сондықтан ұзақ та қиын жолда да жүгін...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Ит үреді, керуен көшеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы: біре...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура мағынас...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.