Жаман ұры жақындағысын қармайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман ұры қолына түскен ең жақын, ең оңай затты іліп әкетеді. Астарлы мағынасы — жаман ниетті, теріс пиғылды адам өз пайдасы үшін еш ойланбастан, ең алдымен қол жеткенін, әлсізін, қорғансызын пайдаланады. Мұнда адам бойындағы ашкөздік, ұятсыздық, арсыздық сыналады. Мақал сақ болуға, айналаңдағы сенімсіз адамды уақытында тануға шақырады.
Образдар мен теңеулер
«Ұры» — тек зат ұрлаушы емес, жалпы арам ойлы, пайдақор адам бейнесі. «Жақындағысы» — қол жетімді нәрсе, яғни оңай олжа, дайын тұрған мүмкіндік. «Қармайды» сөзі ұрының талғамсыз, асығыс әрекетін көрсетеді: ол алысты ойламайды, тек тез пайдаға ұмтылады. Осы образ арқылы халық жаман адамның мінезі ұсақ әрі опасыз болатынын меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды біреудің сенімін пайдаланып, дайын тұрған мүмкіндікті не әлсіз жерді өз мүддесіне бұрған кезде айтады. Мысалы, ұжымда бір қызметкердің құжаттары ашық қалып, әріптесі соны пайдаланып өз атына жазып алса, «Жаман ұры жақындағысын қармайды» деп ескерту айтуға болады.