Жан аяр жау жеңе алмас,
Еріншек егін еге алмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал екі ойды қатар айтады. Біріншісі — жаудан қорқып, жанын ғана ойлаған адам қиындыққа төтеп бере алмайды; мұндай пенде ерлік көрсетпей, жеңіске жете алмайды. Екіншісі — еріншек адам еңбек етпесе, егін екпесе, тіршілікке қажет ырысқа да қол жеткізбейді. Яғни, өмірде қорқақтық пен жалқаулық адамның жолын бөгейді, ал батылдық пен еңбек қана алға бастырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жау» сөзі тек сыртқы дұшпанды ғана емес, өмірдегі кез келген кедергі мен сынақты білдіреді. «Жан аяр» — қауіптен қашатын, тәуекелге бара алмайтын адам бейнесі. Ал «егін егу» — тек диқандардың ісі емес, еңбектің, шыдамның, болашақ қамының нышаны. Егін екпеген адам өнім де алмайды деген ой арқылы халық жалқаулықтың түбі жоқ екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқу, жұмыс, кәсіп сияқты салаларда өте орынды. Мысалы, емтиханнан қорқып, дайындалмай жүрген студент те, өз ісін бастауға ерінген адам да нәтижеге жете алмайды. Сондықтан мақсатқа жету үшін батыл қадам жасап, жүйелі еңбек ету керек.
Erinshek egin ege almas.