Жайың басынан жел тұрса,
Жаз да болса қыс болар.
«Жайың басынан жел тұрса, Жаз да болса қыс болар.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жайлаудың, яғни ел жайлап отырған өңірдің бас жағынан суық жел тұрса, жаз мезгілі болса да ауа райы қыстай салқындап кетеді деген ой. Астарлы мағынасы — адам өмірінде де сыртқы қолайсыз жағдай немесе бір ғана белгі бүкіл ахуалды өзгертіп жіберуі мүмкін. Яғни тыныш көрінген істің өзінде сақтық керек, өйткені кішкентай белгі үлкен өзгерістің хабаршысы болуы ықтимал.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жайдың басы» — кеңістік пен қоныстың белгісі, ал «жел» — табиғаттың тосын мінезін білдіретін образ. «Жаз да болса қыс болар» деген тіркес ауа райының күрт өзгеруін ғана емес, өмірдің де күтпеген бетбұрыстарға толы екенін аңғартады. Желдің қыстай әсер етуі — бір сәттік қолайсыздықтың ауыр салдарын бейнелейтін көркем теңеу.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды кез келген істі бастамас бұрын жағдайды дұрыс бағалау керек деген мағынада қолдануға болады. Мысалы, бір адам жаңа жұмысқа кірерде компанияның ішкі тәртібі, тұрақтылығы, басшылықтың мінезі туралы ескертулерді елемесе, кейін жұмысы қызық болып тұрғанмен, орта жайсыз болып шығуы мүмкін. Сонда «Жайың басынан жел тұрса, жаз да болса қыс болар» деп, ертерек байқаған белгіге мән беру керегін айтады.
Jaz da bolsa qys bolar.