Жалақордан қарыз алсаң,
Әкесінің құнын сұрар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал біреудің өсекші, жалақор, сенімсіз адам екенін ескертіп тұр. Мұндай адамнан қарыз алу оңай көрінгенімен, кейін ол берешекті өтеуді емес, одан да көп пайда табуды ойлайды, тіпті қарызды қайтару кезінде адамды қыспаққа алып, артық талап қоюы мүмкін. Астарлы мағынасы — сенімсіз адаммен іс жүргізбе, әсіресе ақша-қарыз мәселесінде абай бол деген ескерту.
Образдар мен теңеулер
«Жалақор» сөзі мұнда тек өсек айтатын адамды емес, мінезі бұзық, сөзіне берік емес кісіні білдіреді. «Әкесінің құнын сұрар» деген әсірелеу — оның қарызды жай сұрамай, шектен тыс ақы, ауыр шарт, артық талап қоюын бейнелейді. Яғни мақал адам мінезіндегі ашкөздік пен қыжыртпалықты өткір образбен көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл сөзді ақшаны таныс болса да сенімсіз адамнан қарызға алуға немесе беруге сақтық ретінде қолданады. Мысалы, біреу үнемі өсек айтып, уәдесінде тұрмай жүрсе, одан ақша сұраудың өзі кейін дау-дамайға әкелуі мүмкін. Сондықтан мұндайда адам алдымен мінезіне қарап, содан соң ғана шешім қабылдағаны дұрыс.
Ákesiniń qunyn surar.