Жарақты күні жау жолықпайды,
Жайлы күні қонақ келмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сақтық пен дайындықтың мәнін білдіреді. Адам қауіпке алдын ала қамданып, жарағын сайлап, өз ісіне мұқият болса, жау да оңай жолай алмайды. Ал бәрі жайлы, тыныш кезде күтпеген қонақтың келуі мүмкін емес дегені — әр нәрсенің өз уақыты, өз себебі бар. Астарлы мағынасы: тіршілікте қауіпсіздік те, береке де дайындыққа, ойлылыққа байланысты. Күнделікті өмірде адам тек тыныштыққа сеніп отырмай, алдағы қиындыққа әзір болуы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жарақты күн» — адамның қаруы сай, сақ, әзір тұрған шағы. Ол тек соғыс емес, кез келген қиын жағдайға дайын болуды меңзейді. «Жау» — сыртқы қауіп, кедергі, ал «жайлы күн» — тыныш, қолайлы өмір. «Қонақ» бейнесі өмірге кенеттен келетін жағдайды, күтпеген оқиғаны білдіреді. Осы арқылы мақал «сақ жүрсең, сақтансаң — аман боласың» деген ойды көркем жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды емтиханға, жұмысқа, сапарға немесе қаржылық қиындыққа алдын ала дайындалу туралы айтқанда қолдануға болады. Мысалы, студент емтихан алдында дайындалмай жүрсе, кейін қиналады; ал уақытында оқыған адам тосын сұрақтан саспайды. Яғни, дайындық — табыстың да, амандықтың да негізі.
Jaıly kúni qonaq kelmeıdi.