Жаманға жалынғанша,
Жатта жаныңды қарман.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды өзін қадірлеуге, арын сақтауға шақырады. Тура мағынасында, жаман адамнан көмек сұрап, оған жалынғаннан гөрі, өзіңе сеніп, бөтеннен болса да амал іздеген дұрыс деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — жаман мінезді, сенімсіз, пейілі тар адамға тәуел болма, өйткені ондай кісіден көретін жақсылық аз, қайта қорлық көбірек болуы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
«Жаман» сөзі мұнда тек мінезі нашар адамды емес, сенімсіз, пайдакүнем, арсыз кісіні білдіреді. Ал «жат» — өзіңе туыс емес, бірақ кейде одан да сенімді, әділ немесе қолұшын беретін адам. «Жаныңды қарман» тіркесі — тығырықтан шығудың жолын өз ақылыңмен, сақтығыңмен ізде деген бейнелі сөз. Яғни мақал адамды намыс пен сақтыққа тәрбиелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл нақылдың мәні зор: қызметте, достықта не күнделікті тіршілікте сенімсіз адамға жүгініп, алданып қалмауды ескертеді. Мысалы, біреу қарыз беріп көмектеспейтінін талай дәлелдеген танысына қайта-қайта өтініп, әуре болғанша, сенімді адамнан кеңес алып, басқа жол іздегені дұрыс. Мақал осылайша өз қадіріңді түсірмей, дұрыс таңдау жасауға үндейді.
Jatta janyńdy qarman.