Төрт тұрманы түгел бай,
Тырнақтай тарту алады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: төрт құралы, малы не дәулеті түгел бай адам кішкентай ғана тарту жасай алады. Астарлы мағынасы: қолында бары мол, тұрмысы түзу жан аз нәрсемен де көңіл көтеріп, сый көрсете алады. Яғни, байлықтың белгісі — үлкен тарту емес, қолындағының жетуі, берекенің болуы. Сонымен бірге, адамның жомарттығы мен мәртебесі азды да орнымен ұсына білуінен байқалады.
Образдар мен теңеулер
«Төрт тұрманы түгел» деген тіркес байдың мал-мүлкі, киімі, көлігі, қажет дүниесі толық екенін аңғартады. Ал «тырнақтай тарту» — өте шағын сыйлықтың бейнесі. Тырнақтай деп кішкентай нәрсені айту арқылы мақал бай мен қарапайым адамның сыйласуындағы айырманы емес, берекелі тұрмыстың ұсақ-түйекке де мүмкіндік беретінін көрсетеді. Мұнда көл-көсір дәулет пен шағын сыйдың қарама-қарсылығы бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал сый-сияпат, той-думан, қонақ күту сияқты жағдайларда қолданылады. Мысалы, тұрмысы жақсы адам туған күнге қымбат емес, бірақ ойластырылған сыйлық апарса, «тырнақтай тарту» деп сипаттауға болады. Бұл — сыйдың бағасы емес, ниет пен дер уақыттағы ықылас маңызды екенін еске салады.
Tyrnaqtaı tartý alady.