«Түйе тұзға келер, Күйеу қызға келер.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе тұзды жерге тартылып келеді, ал күйеу қалыңдығын, яғни қыз жағын көруге, құда түсу, келін алуға келеді. Астарлы мағынасы — әр нәрсенің өзіне тартар себебі, өз жолы бар; адам да қажетіне, ниетіне, қызығына қарай қозғалады. Сонымен бірге бұл сөз күйеу мен қыз арасының, құдалықтың қазақ өміріндегі табиғи әрі мәнді құбылыс екенін аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Түйе — қазақ тіршілігіндегі төзімді, көшпелі өмірге бейім мал. Тұз — малға да, тіршілікке де қажет нәрсе, сондықтан түйенің тұзға келуі табиғи құбылыс ретінде алынған. Күйеу — үйлену жоралғысымен келетін жігіт, ал қыз — жаңа отбасының бастауын білдіретін бейне. Екі образ да адамның өмірлік мұқтажы мен ынтасын танытады: түйе қалай тұзға тартылса, күйеу де қыз жағына солай ниеттенеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды екі жақтың бір-біріне табиғи түрде ұмтылуын, үйлену мен құдалықтың заңдылығын айту үшін қолданады. Мысалы, бір жігіт қыз жағына жиі барып, сый-құрмет көрсетіп жүрсе, үлкендер: «Түйе тұзға келер, күйеу қызға келер» деп, оның әрекетін әзіл-шыны аралас түсіндіреді.
Kúıeý qyzǵa keler.