Көш басшысы - бәйбіше.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Көш басшысы - бәйбіше» деген мақалдың тура мағынасы — көшіп-қону кезінде көштің алдындағы бағытты, тәртіпті, шаруаны көбіне бәйбіше, яғни үйдің үлкен, тәжірибелі әйелі ұйымдастырады. Астарлы мағынасы — отбасы мен шаңырақтың берекесі көбіне әйелдің ақылына, сабырына, ұйытқы болуына байланысты. Бұл жерде бәйбіше тек үй шаруасын атқарушы емес, елдің көшін түзейтін, істің жөнін білетін тірек тұлға ретінде көрсетіледі.
Образдар мен теңеулер
«Көш» — өмірдің, тұрмыстың, отбасының қозғалысы мен бағытын білдіретін бейне. «Басшы» — жол көрсетуші, ұйыстыруші адам. Ал «бәйбіше» — тәжірибелі, байыпты, сөзге берік, шаруаны үйлестіре білетін ана образы. Мақал әйелдің тек отбасылық емес, ұйымдастырушылық, тәрбиелік, тіпті көш бастағандай жауапты рөлін де танытады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал үйдің, отбасының, ұжымның тізгінін ұстай білетін ақылды әйелдің орнын бағалау үшін айтылады. Мысалы, көп балалы отбасында анасы бәрін реттеп, балалардың оқуын, үй тірлігін, үлкендерге күтімді үйлестіріп отырса, «осы үйдің көш басшысы — бәйбіше» деп айтуға болады.