Аңғал сөйлеп аспа,
Жолын білмей қашпа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды ойланбай сөйлемеуге, білмей тұрып асығыс шешім қабылдамауға үйретеді. Бірінші жолдағы «аңғал сөйлеп аспа» дегені — жеңіл-желпі, салмақсыз сөз айтып, өзіңді де, өзгені де қиын жағдайға түсірме деген ескерту. Екінші жолдағы «жолын білмей қашпа» — алдыңдағы істің жөнін, ыңғайын, салдарын түсінбей тұрып, қорқып шегінбе, асықпа деген астарлы мағына береді. Яғни, кез келген іске ақылмен қарап, алдымен бағдар алып, содан кейін әрекет ету керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сөйлеу» мен «қашу» — тек сөздік қимыл емес, өмірдегі әртүрлі шешімнің бейнесі. «Жол» — істің бағыты, тәртібі, жөн-жосығы. Ал «білмей қашу» — тәжірибесіздік пен қорқыныштың белгісі. Мақал сөздің де, істің де өз жолы бар екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде, жұмыс орнында, оқуда жиі қажет. Мысалы, біреу бір хабарды толық тексермей бөліссе, қате пікір туып, артық дау шығады. Сондықтан алдымен анықтап алып, кейін ғана айту немесе шешім қабылдау — осы мақалдың негізгі өнегесі.
Jolyn bilmeı qashpa.