«Алтаумын» деме, жетеуге жолығасың,
«Жетеумін» деме, сегізге жолығасың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға өз күшіне тым сеніп, паңданбауды ескертеді. Тура мағынасында «алтаумын» немесе «жетеумін» деп мақтанған адам өзінен де мықты, өзінен де көп жұртқа тап болуы мүмкін деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — адам шама-шарқын біліп, сақ жүргені дұрыс; артық астамсу кейде ұятқа, қиын жағдайға апарады. Қазақ танымында кішіпейілділік пен байсалдылық — үлкен қасиет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «алтау», «жетеу», «сегіз» нақты сан болғанымен, олар тек есепті білдірмейді. Олар қарсы келген күштің, бәсекенің, кедергінің молдығын бейнелейді. Яғни адам өзін азмын, көппін деп бөле бермей, кез келген істің салмағын бағалауы керек. Сан арқылы айтылған ой мақалға әсерлілік беріп, ойды қысқа да нұсқа жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, бір адам жұмыс орнында «мен бәрін білемін» деп кеуде қақса, кейін тәжірибелі мамандардың ескертпесіне немесе күрделі жағдайға тап болып, қателігін түсінуі мүмкін. Сондықтан жаңа ортада көп сөйлемей, алдымен байқап, кейін әрекет еткен дұрыс.
«Jeteýmin» deme, segizge jolyǵasyń.