Алушыдан қалмайды,
Айтушыдан қалады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені алған адам оны өзімен бірге алып кетеді, ал айтылған сөз айтқан кісінің артында қалады. Астарлы мағынасы: дүниенің мал-мүлкі, пайдасы, олжасы уақытша, ал адамның сөзі, аты, беделі, қалдырған ізі ұзақ сақталады. Сондықтан адам не айтса да, не істесе де, соның салдары өзіне қайтып келеді. Сөз де, іс те жауапкершілікпен жасалуы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «алушы» — дүниелік нәрсеге ие болып, оны бір сәттік пайда ретінде ұстап қалатын адам. «Айтушы» — сөз иесі, ой мен пікірдің иесі. Халық бұл арқылы байлықтан гөрі сөздің салмағы ауыр екенін меңзейді. Жақсы сөз адамды өсіреді, жаман сөз артта қалып, ұят пен өкінішке айналады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде, жұмыста немесе көпшілік алдында сөйлегенде өте орынды. Мысалы, бір адам біреуді орынсыз даттаса, ол сөз интернетте ұзақ сақталып, кейін өзіне беделіне нұқсан келтіруі мүмкін. Ал ойлы, тәрбиелі сөз адамға абырой болып қалады.
Aıtýshydan qalady.