Алпысқа дейін асыр,
Жетпістен кейін жасыр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өмір жасына байланысты мінез-құлықты, әсіресе қартайған шақтағы сабыр мен қарапайымдықты ескертеді. «Алпысқа дейін асыр» дегені — адам жастық, орта жас кезінде белсенді болып, тіршілікке араласып, ел ішінде көрініп, қызмет ете берсін деген ой. Ал «Жетпістен кейін жасыр» дегені — жасы ұлғайған соң даңғазаға, артық сөзге, орынсыз мақтанға емес, байсалдылыққа, жинақылыққа, өз орнын білуге шақырады. Яғни бұл мақал жасқа сай мінез ұстауды, өмірдің әр кезеңінде шама мен шекті тануды үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «асыр» сөзі — алға шығып, көрініп, белсенді өмір сүрудің бейнесі. Ал «жасыр» — бой тасалау емес, керісінше, кәрілікке тән салмақтылықты, артық қимыл мен орынсыз көлденең көзге түспеуді білдіреді. Мұнда жас пен кәрілік бір-біріне қарама-қарсы екі күй ретінде алынған: бірі — қарқын, бірі — сабыр. Сол арқылы халық адамның уақытын, күшін және беделін орнымен пайдалануды меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал үлкен кісінің жасына сай жүріп-тұруы, әлеуметтік желіде де, қоғамда да шектен тыс даңғаза жасамауы керек деген оймен айтылады. Мысалы, алпысқа келген адам әлі де жұмыс істеп, жастарға ақыл айтып, өмірге араласа алады; ал жетпіске таяғанда өзін сабырлы ұстап, тыныш өмір салтын таңдағаны жөн.
Jetpisten keıin jasyr.