Амандықта қадір жоқ,
Алдырған соң білерсің.
Денсаулықта қадір жоқ,
Ауырған соң білерсің.
Жақсылықта қадір жоқ,
Айырылып қалғанда білерсің.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның қолындағы бар игіліктің қадірін көбіне жоғалтқанда ғана түсінетінін айтады. Амандық, денсаулық, жақсылық — өмірдің ең қымбат байлығы, бірақ олар күнде бар кезде еленбей, үйреншікті нәрседей көрінеді. Адам бір нәрседен айырылғанда ғана оның шын бағасын сезеді. Сондықтан мақалдың астарлы мағынасы — барда бағалау, жоғалтпай тұрып қадірін білу.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «амандық», «денсаулық», «жақсылық» — тек жеке ұғымдар емес, адамның тыныштығы, жан саулығы, айналамен татулығының белгісі. «Алдырған соң», «ауырған соң», «айырылып қалғанда» деген тіркестер қадірсіздік пен кешігіп өкінудің бейнесін береді. Мұнда өмірлік сабақ бар: уақытында шүкір етіп, қамқорлық жасамаған адам кейін өкінішке ұрынады.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал өте орынды. Мысалы, адам денсаулығына салғырт қарап, демалмай жүре берсе, кейін сырқаттанып қалғанда ғана дұрыс тамақтану мен тәртіптің мәнін түсінеді. Сол сияқты жақын адамның мейірімін күнде көріп жүріп, оған көңіл бөлмесек, ол алыстағанда ғана қадірін сеземіз.
Aldyrǵan soń bilersiń.
Densaýlyqta qadir joq,
Aýyrǵan soń bilersiń.
Jaqsylyqta qadir joq,
Aıyrylyp qalǵanda bilersiń.