Алып алты, жеп жеті болмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Алып алты, жеп жеті болмайды» деген мақал адамның қолындағысын орынсыз шашпау, артық қомағайлыққа салынбау керек екенін білдіреді. Тура мағынасында бір нәрсені алып қоюмен іс бітпейді, оны жеп-ішіп тауыса берсең, одан еш пайда қалмайды. Астарлы мағынасында дүние жинау, пайда қуу, ашкөздік ету адамды тоқшылыққа емес, қайта жоғалтуға әкеледі деген ой жатыр. Яғни, алғаныңды орнымен пайдалану, шектен шықпау, қанағат ету қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «алып алты» және «жеп жеті» деген тіркестер нақты саннан гөрі, көп алуға да, көп жұтуға да болмайтынын меңзейтін бейнелі сөз. Алты мен жеті — шартты өлшем. Халық бұл арқылы бір нәрсені иелену басқа, оны ұқсату басқа екенін көрсетеді. Образ адам бойындағы тойымсыздықты, ысырапшылдықты әшкерелейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды ақша, уақыт, азық-түлік немесе өзге де мүмкіндікті дұрыс жұмсау қажет кезде қолдануға болады. Мысалы, бір адам үстелдегі тамақты ысырап қылып, артығын алып, кейін тастаса, оған осы мақал айтылып, қанағат пен ұқыптылыққа шақырылады. Қысқасы, қолдағының қадірін біл, артыққа ұмтылма деген ескерту бар.