Қына тасқа бітеді,
Білім басқа бітеді.
«Қына тасқа бітеді, Білім басқа бітеді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Қына тастың бетіне өсіп шығады, ал білім адамның басына «бітеді», яғни қонады. Қына жыл өткен сайын баяу, бірақ тынбай өседі; білім де бір күнде келмейді, ақылға біртіндеп жинақталады. Бас — ақылдың орны: білім ойлай алатын, ынталы адамның басына орнығады. Мақал білімнің табиғи, баяу өсетінін және оның тұрағы ақыл екенін айтады.
Образдар мен теңеулер
Қына — тасқа, ағаш қабығына жабысып өсетін, сұр-жасыл не сары түсті ұсақ өсімдік. Ол қатты, жалаңаш тасқа да шыға береді, бірақ өте баяу өседі. Тас пен бас ұйқасып тұр: «тасқа — басқа». Тас қаттылықтың, бас ақылдың бейнесі. «Біту» етістігі «өсіп шығу, пайда болу» мағынасында; «бітім», «бақ бітті» сөздерімен түбірлес.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Біреудің білімі жылдар бойы жинақталғанын айтқанда немесе тез нәтиже күткен жасты сабырға шақырғанда айтылады. Ойлы, зерек баланы мақтауға да жарасады. Мысал: «Қызың әлі он жаста, бірақ сөйлегені үлкендердей. Қына тасқа бітеді, білім басқа бітеді».
Қолданылу жағдаяттары
— Тау жайлауында ата немересіне тастағы қынаны көрсетіп, білімнің де солай жылдар бойы жиналатынын айтады.
— Ауыл мектебінде мұғалім жыл бойы күнде кітап оқыған оқушының жетістігін ата-аналарға айтып, мақалды қосады.
Bilim basqa bitedi.