Оқу - білім азығы,
Білім - ырыс қазығы.
«Оқу - білім азығы, Білім - ырыс қазығы.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Оқу білімді қоректендіретін азық сияқты: оқымаса білім өспейді. Ал білім адамның ырысын, берекелі тұрмысын бір орында ұстап тұратын қазық. Мақал үш буынды тізбек құрады: оқу білім береді, білім бақ пен береке әкеледі. Ырыс мұнда тек байлық емес, жақсы тұрмыс, ынтымақ, бақыт. Білімі бар адамның несібесі қашпайды, ол тапқанын сақтай да біледі.
Образдар мен теңеулер
Азық — жолға, қысқа алынатын тамақ; азықсыз жолаушы алысқа бармайды. Қазық — жерге қағылған ағаш: оған ат байланады, киіз үйдің бауы бекітіледі. Қазық болмаса, мал қашады, үйді жел ұшырады. Ырысты қазыққа байлау — оны тұрақты ету. «Азығы — қазығы» ұйқасы мен тізбек құрылымы (оқу, білім, ырыс) ойды бірінен соң бірін жалғап, жеңіл жаттатады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мектепте, ата-ана жиналысында, түлектерге тілек айтқанда жиі естіледі. Көбіне кеңес, ынталандыру ретінде айтылады, плакаттарда ұран ретінде де жазылады. Мысал: «Қысқы демалыста бір кітап оқып шық, балам. Оқу — білім азығы, білім — ырыс қазығы».
Қолданылу жағдаяттары
— Әже немересінің қысқы демалыста теледидардың орнына кітап оқып отырғанын көріп, разы болып мақалды айтады.
— Ауылдағы жас фермер мал шаруашылығы курсын оқып, ісін жолға қояды; әкесі көршілерге мақтанып мақалды келтіреді.
Bilim - yrys qazyǵy.