«Оқусыз білім жоқ, Білімсіз күнің жоқ.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Оқымаса білім келмейді, ал білімсіз адамның күнкөрісі, тіршілігі қиын. «Күнің жоқ» деген тіркес жақсы тұрмысың, өз жолың, бақытты күнің жоқ дегенді білдіреді. Мақал өмірдің өзін білімге байлап көрсетеді: білім кітаптағы ақпарат қана емес, адамға нан тауып беретін кәсіп, өмірде бағыт табу қабілеті. Оқу, білім, тұрмыс бір-бірімен шынжырдай жалғасқан.
Образдар мен теңеулер
Мақал екі терістеуге құрылған: «оқусыз — жоқ», «білімсіз — жоқ». Бұл тізбек баспалдақ сияқты: біріншісі екіншісіне жол ашады. «Күн» сөзі қазақ тілінде тек тәулік емес, тұрмыс, тіршілік мағынасын береді: «күн көру», «күнкөріс», «күнің не болады». Сөздердің қысқалығы мен бірдей ырғағы мақалды тез жатталатын етеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Ата-ана баласына, мұғалім оқушыға оқудың маңызын түсіндіргенде айтады. Кеңес мағынасында, кейде оқуды тастағысы келген адамға ескерту ретінде қолданылады. Мысал: «Колледжді тастаймын дейсің бе? Оқусыз білім жоқ, білімсіз күнің жоқ, асықпай ойлан».
Қолданылу жағдаяттары
— Мектепті бітіріп, тек малға қараймын деген інісіне ағасы мақалды айтып, ветеринарлыққа оқуға кеңес береді.
— Кешкі шай үстінде әке ұлына сабағын бітірмей көшеге шықпауды тапсырып, мақалды қосып қояды.
Bilimsiz kúniń joq.