Сіңбес астың бөгеуі көп.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Сіңбес ас — адам бойына жұқпайтын, пайдасы тимейтін, құнсыз нәрсе. Мақалдың тура мағынасы: ас дұрыс сіңбесе, оның жолында кедергі көп болады деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы: бір іске, сөзге не насихатқа адам дайын болмаса, оны қабылдамаса, оған қанша бөгет қойылса да, нәтиже шықпайды. Яғни, ішкі ниеті жоқ, түсінігі жетпеген жанға сыртқы ықпал әсер етпейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ас» тек тамақ емес, жалпы берілетін ақыл, тәрбие, білім немесе істің өзегі ретінде алынған. «Сіңбеу» — қабылдамау, бойға жұқпау, пайдасын көрмеу. «Бөгеуі көп» дегені — кедергі, тосқауыл, қиындықтың мол екенін меңзейді. Халық бұл арқылы кез келген нәрсенің нәтижесі адамның қабылдауына, дайындығына байланысты екенін образды түрде жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де жиі қолданылады. Мысалы, сабаққа немқұрайлы қарайтын оқушыға қанша түсіндірсең де, ол білімді бойына сіңірмейді. Сонда үлкендер: «Сіңбес астың бөгеуі көп» деп, адамның ынтасы жоқ жерде нәтиже болмайтынын ескертіп айтады.