Көпшілік қауым туралы 432
Көпшілік қауым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ел бірлігі, жұрт пікірі, ортақ мүдде мен ынтымақ туралы нақылдар.
432
Мақал-мәтел
89.1K
Қаралым
206
Орташа
Сұрыптау:
Шешеннің нақылы ортақ,
Көсемнің ақылы ортақ.
Көсемнің ақылы ортақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түйіні — халыққа пайдалы сөз де, пайдалы ой да жеке бір адамға ғана емес, көпке ортақ...
Жалғыздың үні шықпас,
Жаяудың шаңы шықпас.
Жаяудың шаңы шықпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жалғыз жүрген адамның даусы алыстан естілмейді, жаяу жүрген кісінің арт...
Кеме келсе, қайық судан шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үлкен кеме келгенде, кіші қайықтың жүруіне орын тарылып, ол су жағасына...
Көрмесең, білмесең - сарт боласың,
Бармасаң, келмесең - жат боласың.
Бармасаң, келмесең - жат боласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер біреудің жағдайын көрмесең, халін сұрап бармасаң, араласпасаң, ол...
Көпті жаман басшы тоздырады,
Жақсы басшы оздырады.
Жақсы басшы оздырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көпшілікті бастап жүрген басшының ісі мен мінезі елдің жағдайына тікел...
Түйе көп болса, жүк сыймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе тым көп болса, артуға болатын жүк те реттелмей, сыймай, шашырап ке...
Шақырғанға бармасаң, шақыруға зар боларсың.
**Негізгі мағынасы** Шақырған жерге уақытында барып, адамдардың ықыласын аяқасты етпеу керек. Егер біреудің шақыруына не...
Көпшіліктен береке кетпес,
Берекелі жерден мереке кетпес.
Берекелі жерден мереке кетпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көптің басы қосылған жерде ырыс артып, ынтымақ болса, береке де, қуаныш та үзілмейтінін а...
Тойған үйге тоғыз кел.
**Негізгі мағынасы** «Тойған үйге тоғыз кел» деген мақалдың тура мағынасы — үй иелері тойып, дастарқаны берекеге толған...
Ортақ өгізден оңаша бұзау.
**Негізгі мағынасы** Ортақ өгізден оңаша бұзау — көпке ортақ, сырттай үлкен көрінетін нәрседен гөрі, өзіңе тиесілі шағын...
Екі кісі сыйласса,
Бір кісіге орын бар.
Бір кісіге орын бар.
**Негізгі мағынасы** Екі адам бір-бірімен сыйластықта, татулықта болса, олардың ортасында үшінші адамға да орын табылады...
Отыз тістен шыққан сөз
Отыз рулы елге тарайды.
Отыз рулы елге тарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ауыздан шыққан сөз бір адамның шеңберінде қалмай, көпшілікке тез жетеді...
Жақсы көрші тапқаның -
Мол олжаға батқаның.
Мол олжаға батқаның.
**Негізгі мағынасы** Жақсы көрші табу — үлкен ырыс, мол пайдаға кенелумен тең. Бұл мақалдың тура мағынасы: қасыңда тату,...
Көпке күл шашпа.
**Негізгі мағынасы** «Көпке күл шашпа» деген мақалдың тура мағынасы — оттың шоғын, күлін желмен көпшілікке шашпау. Аста...
Мыңның түсін танығанша,
Бірдің атын біл.
Бірдің атын біл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көптің бәрін сырттай танығаннан гөрі, бір адамды анық біліп, сонымен жақын, нақты қарым-қ...
Ең көп оқылған
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Бір көрген - біліс,
Екі көрген - таныс.
Екі көрген - таныс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласу мен жақындықтың біртіндеп қалыптасатынын білдіреді. Бір рет көрген адамды...
Жұмыла көтерген жүк жеңіл.
**Негізгі мағынасы** Жұмыла көтерген жүк жеңіл дегеніміз — бір адамға ауыр болған істі бірнеше адам бірігіп атқарса, ол...
Құтты қонақ келсе,
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың да берекелі, не берекесіз болатынын астарлап көрсетеді. Құтты, сыйлы қонақ келсе...
Бұл бөлімде көпшілік қауым, жұртшылық және елдік сана туралы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұндай нақылдар халықтың ортақ ақылы мен тәжірибесінен туып, қоғамдағы тәртіп, бірлік, ынтымақ, ортақ мүддені алға қояды. Көптің күші, елдің берекесі, жұрттың пікірі секілді ұғымдарды қысқа да нұсқа жеткізіп, адамды қауыммен санасуға үндейді.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.