Кемедегінің жаны бір.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Кемеде бірге отырған адамдардың өмірі мен амандығы ортақ болғандықтан, олар бір-біріне сүйеніп, тату әрекет етуі керек. Бұл мақалдың тура мағынасы — кемедегі жолаушылардың бәрі бір қауіпке, бір тағдырға ортақ. Астарлы мағынасы — бір ортада жүрген адамдардың мақсаты да, жауапкершілігі де ортақ, сондықтан алауыздыққа емес, ынтымаққа ұмтылу қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «кеме» — өмір жолы, ортақ іс немесе бір ұйымның күйі. «Жаны бір» деген сөз адамдардың бір мүдде, бір қауіп, бір міндетпен байланысқанын білдіреді. Яғни, кеме суға бірге жүзсе, ішіндегілердің амандығы да бір-біріне тәуелді. Бұл образ адамдарды өзімшіл болмай, ортақ жауапкершілікті сезінуге шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұжымда, отбасында, сыныпта немесе жұмыста жиі қолданылады. Мысалы, бір жобада бәрі бірге еңбек етіп жатқанда, бір адамның салғырттығы бүкіл істің нәтижесіне әсер етеді. Сол кезде «Кемедегінің жаны бір» деп, бәрінің бірлесе қимылдау керектігі ескертіледі.