Көпшілік қауым туралы 432
Көпшілік қауым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ел бірлігі, жұрт пікірі, ортақ мүдде мен ынтымақ туралы нақылдар.
432
Мақал-мәтел
110.9K
Қаралым
256
Орташа
Сұрыптау:
Теңге - тиыннан, ынтымақ - ұйымнан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұсақ тиындар жиналса, теңге болады; сол сияқты адамдар бірлесіп, ұйымш...
Жақсы көрші тапқаның -
Мол олжаға батқаның.
Мол олжаға батқаның.
**Негізгі мағынасы** Жақсы көрші табу — үлкен ырыс, мол пайдаға кенелумен тең. Бұл мақалдың тура мағынасы: қасыңда тату,...
Екі кісі сыйласса,
Бір кісіге орын бар.
Бір кісіге орын бар.
**Негізгі мағынасы** Екі адам бір-бірімен сыйластықта, татулықта болса, олардың ортасында үшінші адамға да орын табылады...
Аз қойда айран бар, өре жоқ,
Аз елде азар бар, төре жоқ.
Аз елде азар бар, төре жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қойы аз үйде айран болғанмен, оны жиюға арналған өре болмайды; ел аз, ж...
Қарға қарғаның көзін шұқымайды.
**Негізгі мағынасы** Қарға қарғаның көзін шұқымайды деген мақалдың тура мағынасы — бір тектес құстар бір-біріне әдейі зи...
Би жоқта құл жүреді жораға,
Ит жоқта шошқа үреді қорада,
Ит жоқта шошқа үреді қорада,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ел ішінде би, яғни әділ төреші болмаса, төменгі дәрежедегі, әлсіз не те...
Қырық кісі бір жақ,
Қыңыр кісі бір жақ.
Қыңыр кісі бір жақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қырық адам бір бағытта тұрса да, қыңыр, айтқанға көнбейтін бір адам бә...
Көпке күл шашпа.
**Негізгі мағынасы** «Көпке күл шашпа» деген мақалдың тура мағынасы — оттың шоғын, күлін желмен көпшілікке шашпау. Аста...
Өзі жақсы кісіге бір кісілік орын бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір жақсы адамға бір орын табылады деген ой. Астарлы мағынасы — адам ж...
Ауыл болсаң, қауым бол.
**Негізгі мағынасы** «Ауыл болсаң, қауым бол» деген мақалдың тура мағынасы — ауыл атанған жерде жұрт бір үйдің баласынд...
Шаруа түбі - кеңес,
Сауда түбі - келіс.
Сауда түбі - келіс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істің бәрі ақылдасудан басталып, ортақ шешімге келумен аяқталатынын білдіреді. «Шаруа түб...
У ішсең - руыңмен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы – басыңа ауыр іс түссе, тіпті у ішуге пара-пар қиындық көрсең де, оны ру...
Хан - бас, халық - кеуде.
**Негізгі мағынасы** «Хан - бас, халық - кеуде» деген мақал ел басқаруда ханның орны ерекше екенін, бірақ хан жалғыз өзі...
Той десе, қу бас домалайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қазақтың тойға деген ерекше ықыласын көрсетеді. Тура мағынасында, той деген сөз естілсе,...
Көпке топырақ шашпа,
Көмусіз қаласың.
Көмусіз қаласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға көпшілікке, ел-жұртқа жаман сөз айтып, орынсыз жала жаппауды ескертеді. Тура мағын...
Ең көп оқылған
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Алтау ала болса, ауыздағы кетеді,
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алты адам алауыз болып, бір-бірімен келіспесе, ауыздағы дайын несібе д...
Бір көрген - біліс,
Екі көрген - таныс.
Екі көрген - таныс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласу мен жақындықтың біртіндеп қалыптасатынын білдіреді. Бір рет көрген адамды...
Жұмыла көтерген жүк жеңіл.
**Негізгі мағынасы** Жұмыла көтерген жүк жеңіл дегеніміз — бір адамға ауыр болған істі бірнеше адам бірігіп атқарса, ол...
Бұл бөлімде көпшілік қауым, жұртшылық және елдік сана туралы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұндай нақылдар халықтың ортақ ақылы мен тәжірибесінен туып, қоғамдағы тәртіп, бірлік, ынтымақ, ортақ мүддені алға қояды. Көптің күші, елдің берекесі, жұрттың пікірі секілді ұғымдарды қысқа да нұсқа жеткізіп, адамды қауыммен санасуға үндейді.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.