Бірлік туралы — 2-бет 409
Сұрыптау:
Аталастың аты озғанша,
Ауылдастың тайы озсын.
Ауылдастың тайы озсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — туыстас, жақын адамдардың бірінің аты бәйгеде озғанша, өз ауылыңдағы…
Атамыз - Алаш , керегеміз - ағаш.
Негізгі мағынасы Ата-тегіміз — Алаш, үйіміздің керегесі — ағаш. Мақал қазақтың өзін таныстыратын сөзіндей естіледі…
Атаңды жау шапса, бірге шап.
Негізгі мағынасы Әкеңді жау шауып жатса, сен де жаумен бірге шап. Бұл мақал — ащы мысқыл әрі ескерту: ол жеңіліп жатқан…
Ат арқасына ер батса,
Аяңшыл келеді.
Ерге жаттың тізесі батса,
Ағайыншыл келеді.
Аяңшыл келеді.
Ерге жаттың тізесі батса,
Ағайыншыл келеді.
Негізгі мағынасы Арқасына ер батып, жауыр болған ат ауырсынып, жүрісін бәсеңдетеді, аяңшыл болып алады. Ер азаматқа да…
Атыңнан айырылсаң да,
Ер-тоқымыңнан айырылма
Қатыныңнан айырылсаң да,
Қазан-ошағыңнан айырылма
Қазан-ошағыңнан айырылсаң да,
Халқыңнан айырылма.
Ер-тоқымыңнан айырылма
Қатыныңнан айырылсаң да,
Қазан-ошағыңнан айырылма
Қазан-ошағыңнан айырылсаң да,
Халқыңнан айырылма.
Негізгі мағынасы Атыңнан айырылсаң да, ер-тоқымыңды сақта: ер-тұрман болса, жаңа ат табасың. Әйеліңнен айырылсаң да…
Күнде бір мақал
«Бірлік туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ауласы бірдің ауасы бір.
Негізгі мағынасы Ауласы бір, яғни бір қорада, бір ауылда, іргелес тұратын адамдардың ауасы да бір: олар бір ауамен…
Ауыл болсаң, қауым бол.
Негізгі мағынасы Бір жерде қоныстанып, ауыл болып отырсаң, қауым бол, яғни бір-біріңе қамқор, бір мүддемен өмір сүретін…
Ауылды ала тайдай бүлдіреді.
Негізгі мағынасы «Ауылды ала тайдай бүлдіреді» деген мақал ел ішіне іріткі салатын бір адамның бүлікшіл әрекетін…
Ауыл иті ала болса да,
Бөрі келгенде бірігеді.
Бөрі келгенде бірігеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ауылдың иті кейде өзара ырылдасып, ала-құла, кереғар болып жүруі мүмкін…
Ауылы жақын ит қасқырдан қорықпас.
Негізгі мағынасы Ауылы жақын ит қасқырдан қорықпас деген мақалдың тура мағынасы — ауылына, иесіне, қорғанына жақын…
Ауырлықты нар көтереді,
Нар көтермесе, бар көтереді.
Нар көтермесе, бар көтереді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ең ауыр жүктi нар түйе көтереді, ал нар көтере алмаса, қалған малдың бәрі…
Ашу - ағадан, кешірім - ініден.
Негізгі мағынасы Ашу үлкеннен шығуы мүмкін, ал кешірім кішіден болуы тиіс. Мақал ағайын арасындағы ұрыс-керістің бір…
Бай бастас,
Би құлақтас,
Батыр қандас.
Би құлақтас,
Батыр қандас.
Негізгі мағынасы Мақал үш топтың әрқайсысы өзіне ұқсасымен қалай табысатынын үш сөзбен көрсетеді. Байлар бас қосып…
Байлық байлық емес, бірлік - байлық.
Негізгі мағынасы Мал-мүлік, ақша — нағыз байлық емес, нағыз байлық — бірлік. Мақал байлықтың ұғымын қайта анықтайды…
Бақылда бірлік жоқ.
Негізгі мағынасы Бақыл, яғни сараң, ашкөз адамда бірлік жоқ: ол ешкіммен бөліспейді, ортақ іске үлес қоспайды…
Бақыр қазан қайнаса,
Бәріміздің ырысымыз.
Бәріміздің ырысымыз.
Негізгі мағынасы Бақыр қазан — мыс қазан, үйдің ортақ ыдысы. Ол қайнаса, ішіндегі ас бір адамға емес, бүкіл отбасына…
Балапан басына, тұрымтай тұсына.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әркім өз бетімен, өз қамын өзі ойлап кеткен жағдайды білдіреді. Тура мағынасында құс…
Барлық адамзат бір бауыр.
Негізгі мағынасы Бауыр — бір анадан туған, бір қанды жақын туыс. Мақал осы ұғымды бүкіл адамзатқа таратады: жер…
Бармақ мықты болса,
Саусақтардың жұдырық болуы оңай.
Саусақтардың жұдырық болуы оңай.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бас бармақ мықты, берік болса, қалған саусақтарды жинап жұдырық түю оңай…
Барын ортаға салса, жоқшылыққа саналмас.
Негізгі мағынасы Бар бар жерде оны жасырмай, жұртпен бөлісіп, ортақ іске жұмсаса, таршылық жеңілдейді деген ой…
Бас-басыңа би болсаң,
Манар тауға сыймассың.
Манар тауға сыймассың.
Негізгі мағынасы Әркім өз алдына би болып, бір-біріне бағынбаса, ел Манар тауға да сыймайды дейді. Ауызбіршілік жоқ…
Бас екеу болмай , мал екеу болмайды .
Негізгі мағынасы «Бас екеу болмай, мал екеу болмайды» деген мақал адам өміріндегі ең маңызды нәрсе — отбасы мен ынтымақ…
Бас жарылса, бөрік ішінде,
Қол сынса, жең ішінде.
Қол сынса, жең ішінде.
Негізгі мағынасы Басың жарылса, бөрігіңнің астында қалсын, қолың сынса, жеңіңнің ішінде қалсын — яғни отбасының…
Басқарушы болмаса, ел қадірі кетеді.
Елінде айтыс болса, ер қадірі кетеді.
Елінде айтыс болса, ер қадірі кетеді.
Негізгі мағынасы Басқаратын адамы болмаса, елдің қадірі кетеді; ал елінде айтыс-тартыс, дау-дамай болса, ердің қадірі…
Бастаушы болса, қоштаушы табылады.
Негізгі мағынасы Бастайтын адам табылса, оны қолдайтындар да табылады дейді. Көп адам бір істің керектігін түсінеді…
Бас терісі келіспеген.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мен орта, не адам мен адамның арасы жараспаса, іс те өнбейтінін білдіреді. Тура…
Бауыр шырын, бас тәтті,
Ағайынмен ішкен ас тәтті.
Ағайынмен ішкен ас тәтті.
Негізгі мағынасы Қойдың бауыры шырынды, басы тәтті — бұл дастарқанның ең қадірлі мүшелері. Бірақ мақал одан да тәтті…
Беліңнің мықтысы бір басыңа,
Еліңнің мықтысы бір ғасырға.
Еліңнің мықтысы бір ғасырға.
Негізгі мағынасы Белің мықты болса, яғни жеке күш-қайратың болса, ол тек өз басыңды асырауға жетеді. Елің мықты болса…
Береке басы - бірлік.
Негізгі мағынасы Береке, яғни молшылық, ырыс, дастарқанның құты бірліктен басталады. Отбасында, ауылда, елде адамдар…
Берекелі жерден мереке кетпейді.
Негізгі мағынасы Берекесі бар үйде, ауылда той-думан, қуаныш үзілмейді. Береке — тек мол дүние емес: ынтымақ…
Берекені көктен тілеме,
Бірлігі мол көптен тіле.
Бірлігі мол көптен тіле.
Негізгі мағынасы Берекені, ырыс пен молшылықты аспаннан тілеп, қол қусырып отырма, оны бірлігі мол көптен тіле дейді…
Берекесіздің ауылы мерекесіз.
Негізгі мағынасы Берекесі жоқ, ынтымағы кеткен ауылда мереке де, той да болмайды дейді. Береке — тек молшылық емес…
Бермесең - алыспайсың,
келмесең - алыстайсың.
келмесең - алыстайсың.
Негізгі мағынасы Біреуге ештеңе бермесең, онымен алыс-беріс те болмайды; бармасаң, келмесең, жақын адамның өзі…
Бет-бетімен түйе айдап.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір істің тәртібі жоқ, ортақ бағыт пен келісімсіз атқарылып жатқанын білдіреді. Тура…
Биі көп елді дау аралайды,
Дауы көп елді жау аралайды.
Дауы көп елді жау аралайды.
Негізгі мағынасы Биі, яғни басшысы, төрешісі көп елде әркім өз билігін жүргізіп, дау-дамай тоқтамайды. Ал дауы көп…
Білек бір болса да, бармақ басқа.
Негізгі мағынасы Бір білектен шыққан саусақтардың әрқайсысы бөлек, әртүрлі: ұзыны бар, қысқасы бар, әрқайсының өз…
Білім ауысады, ырыс жұғысады.
Негізгі мағынасы Білім адамнан адамға ауысады, ал ырыс, береке жақсы адамның қасында жүрген адамға жұғады. Білімді…
Бір арқау, бір күзеу болып.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір арқанмен байлау, бір күзеумен жүру сияқты ортақ тірекке сүйену…
Бір ауылда бір үй аш болса,
Бір ауыл аш болады.
Бір ауыл аш болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір ауылдағы бір үйдің жағдайы нашарлап, аштыққа ұшыраса, ол бүкіл ауылдың…
Бір ауылда мың туысқан болғанша,
Әр ауылда бір туысқан болсын.
Әр ауылда бір туысқан болсын.
Негізгі мағынасы Бір ауылда мың туысың болғаннан гөрі әр ауылда бір-бір туысың болғаны жақсы. Көп туыстың бір жерге…