Бермесең - алыспайсың,
келмесең - алыстайсың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам қарым-қатынасының өзара әрекетке құрылғанын айтады. Біреуден бір нәрсе күтсең, өзің де қол созып, ынта білдіруің керек; ал араласпасаң, байланыс үзіледі. Тура мағынада — бермесең, алмасаң; келмесең, жақындас арқан да, сыйластық та болмайды. Астарлы мағынасы — адамға да, туыстыққа да, достыққа да, елдік қатынасқа да немқұрайдылық жүрмейді. Құр сөз емес, нақты қадам, көңіл бөлу, сәлем беру, хабарласу керек.
Образдар мен теңеулер
«Алысу» мен «алыстау» сөздері қарым-қатынастың жақындауы мен суынуын бейнелейді. «Келу» — тек физикалық бару емес, ізет көрсету, араласу, көңіл білдіру деген ұғымды береді. Ал «беру» — жомарттықтың, ықыластың, өзара сыйластықтың белгісі. Мақалдағы қарама-қарсы ұғымдар адамдар арасындағы байланыстың қимыл мен ниетке тәуелді екенін әсерлі жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал достықта, туыстықта, көршілік қатынаста жиі қолданылады. Мысалы, бір адам ұзақ уақыт хабарласпай, ешқайда бармай жүрсе, арадағы сыйластық та салқындайды. Сол себепті туысыңның тойына, қуанышына барып, өзің де қолдау көрсетсең, байланыс берік болады.
kelmeseń - alystaısyń.